"Sanoatda raqamli texnologiyalar" ilmiy-texnik jurnali sanoat sohasida yangi texnologiyalarni joriy etish, ularning amaliyotdagi qo'llanilishi va yangi innovatsion yondashuvlar bo'yicha eng so'nggi ilmiy-tadqiqot maqolalarini nashr etishga ixtisoslashgan. Jurnalimiz sanoat jarayonlarini avtomatlashtirish, sun'iy intellekt, raqamli boshqaruv tizimlari va boshqa ilg'or texnologiyalar bo'yicha ilmiy izlanishlar va texnik tadqiqotlarga bag'ishlangan. Jurnalimiz mutaxassislar, olimlar va amaliyotchilar uchun zamonaviy texnologiyalarni sanoatda muvaffaqiyatli joriy etish bo'yicha bilim va tajriba almashish maydonini taqdim etadi. “Sanoatda raqamli texnologiyalar” (e-ISSN:3030-3214) ilmiy-texmik jurnali O‘zbekiston respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining 30-iyul 2024 yildagi №358-sonli qaroriga asosan quyidagi ixtisosliklar bo‘yicha texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiya ishlari yuzasidan dissertatsiyalar asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan ✅05.00.00 - Texnika fanlari ✅04.00.00 - Geologiya-mineralogiya fanlari ✅02.00.00 - Kimyo fanlari (E)ISSN: 3030-3214 DOI: 10.70769/3030-3214.SRT
Ommaviy Litsenziya Shartlari (Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun) O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi: Mualliflik huquqi: Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Litsenziya turi: Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin: Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin. Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin. Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud. Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim. Kommersiyaviy foydalanish: Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. Hujjatni o‘zgartirish: Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. Mas’uliyat cheklovi: Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. Ommaviy foydalanish majburiyatlari: Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi. Izoh: Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz. Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
O‘ZBEKISTON KONLARIDA PLATINOIDLAR SINFIGA MANSUB MINERALLARINING HOSIL BO‘LISHI VA ULARNING TAHLILI
Tadqiqotlar asosida o‘rganilayotgan ruda namunalari va texnogen chiqindilardagi nodir va nodir metallarning tarkibi va miqdori aniqlandi, sanoat miqyosida nodir metallarni (xususan, platina guruhidagi metallar) qazib olishning yangi texnologik sxemalari ishlab chiqildi. Ushbu maqola PGMlarning umumiy taqsimotini taqdim etadi va platina guruhidagi metallarni sanoat chiqindilaridan toza platina va palladiy kukuni shaklida ajratib olishning texnologik sxemasini ishlab chiqadi.
Kon-metallurgiya va ishlab chiqarish sanoati
04.00.00 - Geologiya-mineralogiya fanlari
mis tarkibidagi konlarni qayta ishlash texnologiyasi
Mualliflik huquqi (c) 2026 Turdiyev, Sh.Sh., Turdiyev, F.R., G‘aniyev, B.E. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
QIZILQUM HUDUDIDAGI KAOLINGA ISTIQBOLLI MAYDONING GЕOLOGIK TUZILISHI, MODDIY TARKIBI VA ULARNING HOSIL BO‘LISH OMILLARI (ZAXQUDUQ, ALYANS, ALTINTAU MAYDONLLARI)
Ushbu maqolada Qizilqum hududidagi istiqbolli kaolin maydonlarining (Zaхkuduk, Alyans, Altintau) geologik tuzilishi, minerallashuvi, moddi yotqiziqlari va kaolinlarning shakllanish omillari kompleks o‘rganilgan. Tadqiqotlarda hududda uchraydigan birlamchi (qoldiq), ikkilamchi (cho‘kindi), metamorfizmga uchramagan va karst genezisli kaolinlarning tarkibi, tarqalishi va ularning sanoat ahamiyati ilmiy asoslangan. Kaolin xom ashyosining yuqori sifat ko‘rsatkichlari — past temir oksidlari, past ishqorlar, baland kaliy moduli (4 dan yuqori), hamda pegmatitlarga nisbatan granitlarning kaolinlashgan nurash qobiqlarining muhim manba sifatidagi ustunliklari yoritilgan. Qarnab, Ketmenchi, Oltintau, Auminzatov kabi hududlarda rivojlangan nurash po‘stlari, ularning qalinligi, miqdoriy zaxiralari (yuz ming tonnalardan milliard tonnagacha) va morfologik-geologik xususiyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, metamorfik slaneslar, karbonatli jinslar va yuqori bo‘r davri gilli-qumli qatlamlaridagi kaolinlashuv jarayonlari, dayka tipidagi kaolinlashgan tanalar, ularning mineral tarkibi (kaolinit, gidroslyuda, galluazit, montmorillonit, relikt kvars va b.) batafsil ko‘rsatib o‘tilgan. Hududda uchraydigan alunit va galluazitli konlar ham tasniflanib, ularning genezisi yoritilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Mirzayev, A.U., Yusupov, X.R., Toshtemirov, Sh.A., Nazarov, U.X. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
YOG‘-MOY SANOATI CHIQINDILARINING FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARI VA ULAR ASOSIDA SIRT FAOL MODDALAR ISHLAB CHIQISH
Maqolada yog‘-moy sanoatida hosil bo‘ladigan chiqindilar va ikkilamchi mahsulotlarning fizik-kimyoviy xususiyatlari o‘rganilgan. Ularning tarkibi, qayta ishlash imkoniyatlari hamda ular asosida sirt faol moddalar (SFM) olish usullari tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida gossipol smolasi va soapstok asosida olingan sirt faol moddalarning konsentratsiyasi va turiga bog‘liq xususiyatlari aniqlangan. Sirt faol moddalarning samaradorligi ularning konsentratsiyasi va boshqa moddalar bilan o‘zaro ta’siriga bog‘liqligi ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, konsentratsiya ortishi bilan sirt faollikning pasayishi kuzatilgan bo‘lib, bu holat moddaning yuzadagi taqsimlanishi va kimyoviy xususiyatlari bilan izohlanadi. Sirt faol moddalar turli polimer va kimyoviy tizimlarda materiallarni modifikatsiyalash hamda texnologik jarayonlarni samarali optimallashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Chiqindilarni ratsional qayta ishlash ekologik muammolarni kamaytirish bilan bir qatorda, import o‘rnini bosuvchi mahalliy sirt faol moddalar ishlab chiqarish imkoniyatini yaratadi.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Qobilov, N.S., Tog‘ayev, A.I., Olimov, J.T., Ergashev, Sh.J. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
MOYLOVCHI MATERIALLAR UCHUN SIRT FAOL MAODDALAR TARKIBI VA TEXNOLOGIYASI
Ushbu maqolada neft va gaz quduqlarini burg’ulashda ishlatiladigan moylovchi materiallar uchun yogʻ-moy sanoati chiqindilari — pista yogʻi soapstogi asosida olingan sirt faol moddalarning (SFM) fizik-kimyoviy va tеxnologik xususiyatlari oʻrganildi. Moylovchi materiallar uchun chiqindilarni qayta ishlash orqali arzon, samarali va ekologik xavfsiz SFM turlarini olish hamda ularning asosiy xususiyatlarini aniqlandi. Tadqiqot jarayonida olingan SFM namunalarining sirt tarangligi, fazaviy barqarorligi, rеologik xususiyatlari, kimyoviy barqarorligi va emulsiya hosil qilish qobiliyati tahlil qilindi. Olingan natijalar shuni koʻrsatdiki, yogʻ-moy sanoati chiqindilari asosida sintеz qilingan SFMlar sirt tarangligini sеzilarli darajada pasaytiradi, suv va yogʻ muhitida barqaror emulsiya hosil qiladi hamda yuqori harorat va pH oʻzgarishiga nisbatan barqarorlik koʻrsatadi. Soapstok asosida olingan SFMlar nafaqat yuqori samarali, balki ekologik toza va iqtisodiy jihatdan maqbul moddalar ekanligi aniqlandi. Ulardan turli sohalarda — tozalovchi vositalar, emulgatorlar, toʻqimachilik va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash jarayonlarida foydalanish imkoniyatlari mavjud. Ushbu ish rеsurs tеjamkor tеxnologiyalar yaratish, sanoat chiqindilarini qayta ishlash va yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar olish sohasida muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.
KIMYO SANOATI CHIQINDILARIDAN METALLARNI AJRATIB OLISH TEXNOLOGIYASINI ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqolada kimyo sanoati chiqindilaridan metallarni ajratib olish masalalari o‘rganilgan. Tadqiqot doirasida chiqindilarning kimyoviy va fazaviy tarkibi tahlil qilinib, ulardan metall komponentlarni samarali ajratib olishga yo‘naltirilgan zamonaviy texnologik yechim ishlab chiqildi. Taklif etilayotgan texnologiya metall ishlab chiqarish tarmog‘ining xomashyo bazasini kengaytirish, ikkilamchi resurslardan oqilona foydalanish hamda qimmatli komponentlarni ajratib olish jarayonining tannarxini sezilarli darajada kamaytirish imkonini beradi. Shu bilan birga, mazkur yondashuv kimyo sanoati chiqindilarining atrof-muhitda to‘planishini oldini olish, ekologik yuklamani kamaytirish va barqaror sanoat rivojlanishini ta’minlashga xizmat qiladi.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Muzaffarov, U.U., Xoliqulov, D.B., Aripov, A.R., Voxidov, B.R. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
QULCHO‘LOQ KONIDA POLIMETALL MA’DANLASHUVI JOYLASHISH QONUNIYATLARI VA PROGNOZ RESURSLARI
Ushbu maqolada Qulcho‘loq konida polimetall (qo‘rg‘oshin–rux) ma’danlashuvining karbonat formatsiyalarida joylashish qonuniyatlari hamda prognoz resurslarini baholash tamoyillari yoritiladi. Ma’danlanish yuqori famen davri karbonat yotqiziqlarida va qisman quyi karbon davri ohaktoshlarida kuzatiladi. Ma’dan tanalari asosan brekchiyalangan, kvarslashgan va skarnlashgan dolomitlarda to‘plangan bo‘lib, ularning shakllanishi zaif zonalar bo‘ylab gidrotermal eritmalarning aylanishi bilan bog‘liq. Organik moddalar bilan boyitilgan dolomitlar metall eritmalardan qo‘rg‘oshin va rux sulfidlarini cho‘ktiruvchi muhim omil sifatida qaraladi. Shuningdek, sulfatli jinslarning mavjudligi ma’dan komponentlarining singenetik konsentratsiyasi uchun qulay sharoitlarni ko‘rsatadi. Olingan natijalar konning istiqbol bloklarini ajratish va prognoz resurslarini aniqlashda ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Mustafayev, B.N., Saidov, X.L., Turapov, M.K. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
OLMALIQ MA’DANLI HUDUDIDA QO‘RG‘OSHIN-RUX VA MIS PORFIRNING METALLOGEN MUNOSABATLARI
Ushbu maqolada Olmaliq ma’danli hududning geologik tuzilishi va metallogeniya xususiyatlarini ko‘rib chiqib, undagi qo‘rg‘oshin-rux va mis-porfir konlarining kelib chiqishi va o‘zaro bog‘liqliklari haqida so‘z yuritiladi. Qo‘rg‘oshin-rux konlari ko‘proq kontakt-metasomatik va gidrotermal jarayonlar natijasida hosil bo‘lgan, mis-porfir konlari esa intruziv tanalar bilan bevosita genetik bog‘liqlikka ega. Geokimyoviy ma’lumotlar Olmaliq ma’danli hudud konlari poligenetik tabiatga ega ekanligini va ularning shakllanishida magmatik-gidrotermal tizimlarning asosiy o‘rinni egallashini tasdiqlaydi.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Mustafayev, B.N., Turapov, M.K. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
MIS-MOLIBDEN RUDALARINING FLOTATSIYA CHIQINDISIDAN SEMENT KLINKERINI OLISH
Ushbu maqolada “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJ MBF-2 mis–molibden rudalarini boyitish jarayonida hosil bo‘ladigan flotatsiya chiqindilaridan portlandsement klinkerini olish imkoniyatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotlar flotatsiya chiqindisini klinker xomashyo aralashmasida gilli komponent sifatida qo‘llash asosida olib borildi. Klinker 1380 °C haroratda kuydirilib, uning pетрografik, mineralogik hamda fizik-mexanik xossalari o‘rganildi. Olingan natijalar sanoat sharoitida 1450 °C da olingan ishlab chiqarish klinkeri bilan taqqoslandi. Pетрografik tahlillar klinkerda asosiy minerallar — alit, belit, uchkalsiyli alyuminat va kalsiyli alyumoferitlarning shakllanganini ko‘rsatdi. Fizik-mexanik sinovlar tajribaviy klinkerning mustahkamlik ko‘rsatkichlari 42,5 sinf talablariga mos kelishini tasdiqladi. Tadqiqot natijalari flotatsiya chiqindilaridan foydalanish klinker kuydirish haroratini pasaytirish, energiya tejamkorligini oshirish hamda texnogen chiqindilarni qayta ishlash orqali ekologik yuklamani kamaytirish imkonini berishini ko‘rsatadi.
mis–molibden rudasi flotatsiya chiqindisi
Mualliflik huquqi (c) 2025 Matmusayev, I.Q., Xasanov, A.S., Muxamedboyev, A.A., Shakarov, T.I. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
BORAT KISLOTA-FOSFAT KISLOTA-MOCHEVINA-ZnO ASOSIDAGI ANTIPIRENNI PAXTA VA 50/50 PAXTA–POLIESTER MATOLARGA INTEGRATSIYASI
Ushbu ishda borat kislota, ortofosfat kislota, mochevina va rux oksidi (ZnO) kombinatsiyasidan iborat antipiren kompozitsiyasi ishlab chiqildi va u 100% paxta hamda 50/50 paxta–poliester matolarga kimyoviy biriktirish orqali integratsiya qilindi. Matolarning kimyoviy o‘zgarishlari IQ spektroskopiya orqali, termik barqarorligi esa termogravimetrik tahlil (TGA) yordamida baholandi. IQ spektrlarida 3301, 2991, 1559, 1433, 1078 va 831 cm⁻¹ oralig‘ida kuzatilgan cho‘qqilar antipirenning tola yuzasiga muvaffaqiyatli birikkanligini ko‘rsatadi. TGA natijalari esa modifikatsiyalangan namunalar uchun piroliz jarayonlarini kechiktirish va ko‘mir qoldig‘i ortishini namoyon qildi, bu ko‘piklanish va mineral bar’yer mexanizmlarining orqali amalga oshdi. Ishning ilmiy yangiligi — ZnO nanozarralarining bor-fosfor-azot tizimiga kiritilishi natijasida hosil bo‘lgan sinergetik effekt va bu antipirenning yuvishga chidamlilikning ortishiga olib keldi.
Mualliflik huquqi (c) 2026 Muzaffarova, N.Sh., To‘rayev, X.X., Nurqulov, F.N. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
“NKMK” AJ “AUMINZO-AMANTOY” KONI OLTIN AJRATISH SEXI TEXNOGEN CHIQINDILARINI TADQIQ QILISH
Mazkur ilmiy ish “NKMK” AJ “Auminzo-Amantoy” koni oltin ajratish sexi texnogen chiqindilarini o‘rganish hamda ulardan oltinni ajratib olish texnologiyasini takomillashtirishga bag‘ishlangan. Tadqiqotlar jarayonida namunalar kimyoviy va mineralogik jihatdan tahlil qilindi, ularning tarkibida kvarts, dala shpati, glina-slyuda va sulfat birikmalari mavjudligi aniqlandi. Sorbsiya-sianlash va flotatsiya-kuýdirish-sorbsiya usullari asosida o‘tkazilgan tajribalar natijasida oltin ajralish darajasi optimal texnologik sharoitlarda 79 % gacha yetgani qayd etildi. Ushbu natijalar chiqindilarni qayta ishlash orqali qimmatbaho metallarning iqtisodiy jihatdan foydali hajmda qayta olinishi, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va ekologik yuklamani kamaytirish imkonini beradi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Xo‘jaqulov, N.B., Ro‘ziyev, U.M., Ibotov, B.O. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
YUQORI TOKLI KONTAKTSIZ O‘ZGARTKICHLARDA QO‘SHNI SHINALAR TOKLARINING NAZORAT-BOSHQARUV TIZIMLARIGA TA’SIRI VA UNDAN KELIB CHIQADIGAN XATOLIKLARNI TAHLILI
Maqolada yuqori kuchlanishli elektr inshootlarida qo‘llaniladigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri toklarni o‘lchash va nazorat qilish uchun mo‘ljallangan kontaktsiz ferromagnit o‘zgartkichlarning qurilish tamoyillari, ularning ishlash prinsipi hamda ularga qo‘yiladigan davlat va xalqaro standartlarga mos asosiy talablar batafsil yoritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, taklif etilgan konstruktiv yechim an’anaviy o‘zgartkichlardan farqli ravishda boshqaruv signalining keng diapazonda o‘zgarishini qabul qilishi, o‘lchashning yuqori aniqligi va sezuvchanligi, texnologik soddaligi, material sarfining minimalligi, arzonligi, ixcham o‘lchamlari va kichik vazni bilan ajralib turadi. Shuningdek, maqolada kontaktli bo‘lmagan magnitomodulyatsion o‘zgartkichlarda qo‘shni shinalardan oqib o‘tuvchi mos yo‘nalishli va qarama-qarshi yo‘nalgan toklarning o‘lchash jarayoniga keltiradigan xatoliklari chuqur tahlil qilingan. Olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, qo‘shni shina toklarining magnit ta’siri natijasida yuzaga keladigan xatoliklar o‘lchash nuqtalarining soni hamda magnit palladagi bo‘linishlar soni o‘zgarishi bilan sezilarli darajada farq qiladi. Jumladan, o‘lchash nuqtalari soni o‘n ikkidan ortganda, magnit maydonning bo‘linish zichligiga bog‘liq ravishda xatolik keskin kamayishi yoki aksincha ortishi mumkin. Bu esa o‘zgartkichlarning konstruktiv loyihasida optimal parametrlarni tanlash zarurligini ko‘rsatadi. Ishlab chiqilgan yangi avlod magnit-modulyatsion kontaktsiz o‘zgartkichlari amaliyotda keng qo‘llanish imkoniyatiga ega bo‘lib, sanoat korxonalari, temir yo‘l avtomatikasi, metallurgiya jarayonlari, suv ta’minoti tizimlari, melioratsiya, ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda boshqa tarmoqlarda o‘zgaruvchan va o‘zgarmas toklarni kontaktsiz nazorat qilishda yuqori samaradorlik ko‘rsatadi. Shuningdek, elektr hisoblagichlarni joyida qiyoslash va verifikatsiya qilishda, ayniqsa, katta tokli shinalarda, qo‘shimcha mexanik ulanishlar talab qilinmaydigan holatlarda samarali qo‘llanishi mumkin.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Plaxtiyev, A.M., Meliboyev, Y.A., Xasanov, O.A. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
YER OSTI LAHIMLARIDA TUSHAYOTGAN KON BOSIMINING TA’SIRINI ANIQLASH VA ASOSLASH
Ushbu maqolada yer osti lahimlarida shakllanadigan kon bosimining tabiatini, uning lahim turg‘unligiga ta’siri va hisoblash usullarini aniqlash masalalari yoritilgan. Tog‘ jinslarining gravitatsion va tektonik kuchlanishlar ta’sirida deformatsiyalanishi, shiftning o‘pirilib tushishi, devorlarning buzilishi kabi xavfli jarayonlarning mexanizmi ko‘rib chiqiladi. Kon bosimini aniqlashda M.M. Protodyakonov va P.M. Simbarevich tomonidan taklif etilgan nazariy yondashuvlar, shuningdek, VNIMI tomonidan ishlab chiqilgan amaliy hisoblash formulalari tahlil qilinadi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Karimov, Y.L., Latipov, Z.Y., Islomov, M.A., Amirov, R.R. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
QO‘RG‘OSHIN XLORID ERITMASIDAN QO‘RG‘OSHINNI CHO‘KTIRISH QONUNIYATLARINI TADQIQ QILISH
Maqolada mis eritish zavodining konverter changi va sulfat kislota sexining shlamlari tarkibidagi qo‘rg‘oshinni tuzli tanlab eritish orqali eritmaga o‘tkazilgandan so‘ng eritmadagi qo‘rg‘oshinni cho‘ktirishning usullari va qonuniyatlarni tadqiq qilish natijalari keltirilgan. Eritmadan qo‘rg‘oshinni cho‘ktirishning sulfatlash, sulfidlash va karbonatlash usullari tadqiq qilingan va har bir cho‘ktirish usuli uchun vaqt, рН va haroratga bog‘liq holda cho‘ktirishning optimal parametrlari o‘rnatilgan. Cho‘ktirishning usullari texnik, iqtisodiy va ekologik jihatdan taqqoslanib, optimal usul bo‘yicha xulosalar berilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Saidaxmedov, A.A. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
KOSMIK SURATLARNI AVTOMATIK VA VIZUAL DESHIFRLASHDAN OLINGAN NATIJALARI (KUMBOGUT ISTIQBOLLI MAYDONI MISOLIDA)
Maqolada Kumbogut istiqbolli maydonida (O‘zbekiston) kosmik multispektral tasvirlarni avtomatlashtirilgan deşifrovkalash natijalari keltirilgan. Raqamli qayta ishlashning zamonaviy usullari, atmosfera tuzatmasi, ko‘p zonali tasniflash va lineamentlarning avtomatlashtirilgan tahlili yashirin geologik tuzilmalar va potensial minerallashuv zonalarni aniqlash uchun qo‘llanilgan. Alohida e’tibor tektonik buzilishlar zichligi kartasini tuzish va zichlik zonalarni ranjirlashga qaratilgan. Eng yuqori istiqbolli sinflar (o‘rta va o‘rtadan past tektonik buzilish zichligi) ma’lum rudoprojavleniyalarning ko‘pchiligi va yuqori ko‘rsatkichli dala namunalarining joylashuvi bilan fazoviy ravishda mos tushgan. Masofaviy usullar bilan aniqlangan minerallashuv zonalari dala sharoitida portativ spektrometr (Spectral Evolution PSM-3500) yordamida olingan spektral signaturalar bilan qo‘shimcha tasdiqlangan. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, kosmik ma’lumotlarning avtomatlashtirilgan deşifrovkasi minimal dala tekshiruvlari bilan birgalikda ochiq bo‘lmagan hududlarda rudalar to‘planishi mumkin bo‘lgan tuzilmalarni aniqlash samaradorligini sezilarli darajada oshiradi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Hasanov, N.R. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
GAMMA-KAROTAJ ASOSIDA ATORBOY QUDUG‘I №1 QUMLI KOLLEKTORLARNING MUROMTSEV USULI ASOSIDA FATSIAL VA FORMATSION TALQINI
Ushbu maqolada Atorboy qudug‘i №1 kesimidan olingan gamma-karotaj (GK) va kern namunalari asosida qumli cho‘kindilarning fatsial-formatsion tavsifi amalga oshirildi. Tadqiqot qumli jinslarni elektrometrik usul bilan o‘rganish, neft va gaz tutqichlari metodi hamda V.S. Muromtsev tomonidan ishlab chiqilgan gamma-karotaj egri chizig‘ining genetik shakllari tasnifi asosida olib borildi. Gamma-karotaj ma’lumotlari qum va gil qatlamlarini ajratish, sedimentatsion muhitni aniqlash hamda kollektor sifatini baholashda samarali ekanligi aniqlandi. Olingan natijalarga ko‘ra, kesim allyuvial poyma va allyuvial kanal fatsiyalariga ajratildi. Tadqiqot natijalari neft-gaz konlarini izlash va baholashda amaliy ahamiyatga ega.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Sharafutdinova, L.P., Raxmonova, S.T. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
PLATINA XLORIDLARINING KOMPLEKS HOSIL QILISH XOSSALARI VA OKSIDLANISH BOSQICHLARI
Platina hosilalari, xususan uning xloridlari, noorganik kimyoda kataliz, kompleks birikmalar kimyosida kompleks hosil qiluvchi sifatida shuningdek, elektrokimyo va materialshunoslikda ham muhim ahamiyatga ega. Platinaning asosiy oksidlanish darajalari – Pt(0), Pt(II) va Pt(IV) hisoblanib, turli muvozanatlar, ligand almashinuv reaksiyalari va oksidlanish-qaytarilish jarayonlari orqali o‘zaro almashinadi. Ushbu maqolada platina (II) xlorid (PtCl₂/[PtCl₄]²⁻) va platina (IV) xlorid (PtCl₄/[PtCl₆]²⁻) birikmalarining kimyoviy xossalari, hosil qiladigan ayrim kompleks birikmalari hamda platina ionlarining Pt(II) valentli holatidan Pt(IV) valentli holatiga o‘tish bosqichlari yoritilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Usmankulov, O.N., Xasanov, A.S., Yusupov, U.S., Eshonkulova, G.R. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
CHIQINDI MADANLARDAN NODIR METALLARNI AJRATIB OLISHNI O‘RGANISH VA ILMIY TADQIQ ETISH
Hozirgi vaqtda dunyo miqyosida noyob tuproq va nodir metallarning boy konlarining kamayishi tobora kambag'al mineral resurslar va past konsentratsiyali tabiiy va texnogen materiallarning sanoat ishlab chiqarishiga kiritilishiga olib kelmoqda. Oltin qazib olish korxonalarining sanoat chiqindilari, qoldiqlari, balansdan tashqari chiqindilar kabi tabiiy va texnogen materiallarni qayta ishlash qimmatbaho va nodir metallarni qazib olishning samarali texnologiyalarini yaratishga prinsipial yangicha yondashuvni talab qiladi. Shu munosabat bilan texnologiyalarni ishlab chiqish va takomillashtirish, shuningdek, turli balansdan tashqari rudalardan qimmatbaho metallarni (Au, Pt, Pd, Rh, Ag) ajratib olishning innovatsion usullarini ularni qazib olish amaliyotiga joriy etish alohida ahamiyatga ega.
qimmatbaho metallarning markazdan qochirma kontsentratsiyasi
Mualliflik huquqi (c) 2025 Turdiyev, Sh.Sh., Turdiyev, F.R. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
PORTLATISH ISHLARIDA DETONATORNI SKVAJINADAGI ZARYADNING MAQBUL KO‘RSATGICHLARIGA JOYLASHTIRISH ORQALI TOG‘ JINSLARINING MAYDALANISH DARAJASINI OSHIRISH
Ushbu maqolada ochiq konlarda olib boriladigan burg‘ilab-portlatish ishlarida detonatorning skvajinadagi joylashuv holatining tog‘ jinslarining maydalanish darajasiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Detonatorni skvajinadagi zaryadning pastki qismida, markazida va boshqa muqobil holatlarda joylashtirish natijasida hosil bo‘ladigan kuchlanish to‘lqinlari, energiya taqsimoti hamda portlash samaradorligi solishtirib o‘rganilgan. Nazariy tahlillar va amaliy tajribalar asosida zaryad uzunligining markaziga joylashtirilgan detonator portlash energiyasidan samaraliroq foydalanish imkonini berishi, noo‘lcham tog‘ jinslari miqdorini kamaytirishi va tog‘ jinslarining bir xil hamda mayda bo‘laklanishini ta’minlashi aniqlangan. Tadqiqot natijalari portlatish parametrlarini optimallashtirish orqali konlarda qazib olish samaradorligini oshirish mumkinligini ko‘rsatadi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Alimov, Sh.M., Axmedov, U.A., Kayirbayev, I.B. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
O‘ZBEKISTONDA VISMUT ISHLAB CHIQARISH XOMASHYO BAZASI VA ULARDAN VISMUTNI AJRATIB OLISH IMKONIYATLARINI TADQIQ QILISH
Ushbu maqolada tabiiy va texnogen manbalardan vismut (Bi) olish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy obyekti sifatida Toshkent viloyatidagi Ustarasoy koni hamda “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJda hosil bo‘ladigan qo‘rg‘oshin–vismutli shlamlar o‘rganildi. Ustarasoy koni yuqori devon davrining karbonat-alevrolitli jinslari orasida shakllangan vismut–arsenopiritli gidrotermal tomir-metasomatik shakllanish turiga mansub bo‘lib, u yerda vismutin, kobellit, kozalit, vismutotintinaït va boshqa vismutli minerallar aniqlangan. “Olmaliq KMK”da mis eritish jarayonida hosil bo‘lgan qo‘rg‘oshin–vismutli shlamlarda Bi miqdori 0,19–2,0% gacha, konvertor changlarida esa 0,5–1,0% gacha aniqlangan. Shlamlardagi PbSO₄ ni eritish uchun NaCl eritmasidan foydalanish bo‘yicha tajribalar natijasida 95°C da va 300 g/l kontsentratsiyada qo‘rg‘oshinning eritmaga o‘tish darajasi 85,3% ni tashkil etgani aniqlandi. Natijada vismutning konsentratsiyasi ikki baravar ortgan, qimmatbaho metallarning (Au, Ag) boyitilishi esa samarali kechgan. Tadqiqotlar vismutni ikkilamchi manbalardan qayta ishlash texnologiyasini ishlab chiqish uchun muhim ilmiy asos yaratadi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Xasanov, A.S., Eshonqulov, U.X., Saipov, X.A., Xasanov, U.A. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
MIS-MOLIBDEN RUDALARINI FLOTATSIYALASHDA MAHALLIY REAGENTLARDAN FOYDALANISH TAHLILI
Maqolada mis-molibden rudalarini flotatsiya qilish tamoyillari, asosiy reagent guruhlarining roli va “mahalliy” (import o‘rnini bosuvchi yoki qo‘shimcha xomashyo oqimlaridan olingan mahalliy mavjud) reagentlarni qo‘llash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Bunday reagentlarning afzalliklari va cheklovlari, ularning samaradorligini baholash usullari (mikroflotatsiya, analitik usullar), iqtisodiy va ekologik jihatlari, shuningdek, boyitish fabrikalarida joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar muhokama qilinadi. Asosiy e’tibor xalkopirit va molibdenitni ajratishda selektivlikni ta’minlash, xarajatlarni kamaytirish va ekologik ta’sirni minimallashtirishga qaratilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Xalimov, Sh.K., Saidahmedov, A.A. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
SANOATDA DETALLARNING YEYILISHINI OLDINI OLISH USULLARI
Ma’lumki yer usti va yer ostidan qazib olingan minerallarni ajratib olishda ularning tarkibidagi xlorli va boshqa turdagi tuzlarning birikmalarining mavjudligi metall konstruksiyalariga abraziv ta’sir qilish bilan birgalikda korroziyalanish holatlarini ham keltirib chiqaradi. Ushbu maqolada metall konstruksiyalarini ekspluatatsiya qilish muddatini oshirish maqsadida ularning sirt yuzalarini bardoshliligini oshirish va har xil usuldagi qoplamalarning texnologiyasidan foydalanilgan va yeyilishga va korroziyaga qarshi bardoshliligini oshirish bo‘yicha tadqiqotlar olib borilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Boynazarov, О‘.R., Xasanov, A.S. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
OLTIN SAQLOVCHI RUDALARNI EKOLOGIK JIHATDAN XAVFSIZ QAYTA ISHLASH IMKONIYATLARI
Ushbu maqola natriy sulfid va natriy gidroksid saqlagan eritmada oltin tarkibli tetraedrit boyitmalarini ishqoriy tanlab eritishga qaratilgan. Bunday tanlab eritish og‘ir va qo‘shimcha metallarni eritmaga o‘tkazish bilan davom etadi, bu esa tanlab eritish mahsulotining fizik xususiyatlari va sifatiga ta’sir qilishi, shuningdek, atrof-muhitning ifloslanishiga olib kelishi mumkin. Natriy sulfidi tetraedritni o‘z ichiga olgan sulfid minerallarga juda samarali ta’sir ko‘rsatadi, natriy gidroksidi esa eritish jarayonini sekinlashtiruvchi oltingugurtning gidrolizini bartaraf etadi. Tanlab eritish kinetikasi besh soat davomida o‘tkazildi. Uchta namunadan ma’lum vaqt oralig‘ida hajmiy namunalar olinib, NaOH bilan tanlab eritish samaradorligi baholash uchun atom-absorbsion spektrometriya usulida tekshirildi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Aripov, A.R., Sayfullayev, F.I., Qurbonov, M.N., Jabborova, S.G‘. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
PYTHON YORDAMIDA GEODEZIK MA’LUMOTLAR ASOSIDA MIKASHEVICH GRANIT KARYERINING ORTOFOTOPLANI O‘RNINI BOSADIGAN NUQTALAR BULUTINI HOSIL QILISH
Maqola TIM CREDO Marksheyderiya dasturiy mahsuloti bilan ishlash tahliliga bag‘ishlangan bo‘lib, Mikashevichi granit karyerining ma’lumotlari asosida amalga oshirilgan. Tadqiqotda nuqta bulutlari bilan ishlash jarayoni, formatlarni konvertatsiya qilish va Python skriptlari yordamida ma’lumot zichligini oshirish bosqichlari ko‘rib chiqilgan. Karyer yuzasining modellashtirilgan natijalari Surfer GIS dasturidan olingan izoliniyalar bilan solishtirilgan. Taklif etilgan ma’lumotlarni qayta ishlash usullari modellashtirish aniqligini oshirdi va ma’lumotlarni qayta ishlash xarajatlarini kamaytirdi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Bildyuk, E.V. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
SUYUQ SHISHANI MODIFIKATSIYALASH ORQALI REOLOGIK, ADGEZION XOSSALARI O‘ZGARISHINING TADQIQI
Ushbu maqolada yog‘ochga nisbatan yopishish samaradorligi oshirilgan, suyuq shisha (natriy silikat Na₂O·nSiO₂) asosida tayyorlangan modifikatsiyalangan, ekologik xavfsiz elim olish masalasi ko‘rib chiqilgan. Ishlatilgan natriy silikat GOST 13078–81 va TU 6-18-003-87 talablariga to‘liq javob beradi, uning silikat moduli 2,6–2,8, quruq qoldiqning massaviy ulushi esa 31–33% ni tashkil qiladi. Modifikator sifatida tiomochevina va glitserin asosida sintez qilingan oligomer qo‘llanilgan. Tajribalar modifikatorni suyuq shisha bilan turli massaviy nisbatlarda (5%, 10%, 15%) aralashtirish orqali o‘tkazildi. Tajriba natijalari shuni ko‘rsatdiki, modifikatsiya jarayoni elimning reologik va mexanik xususiyatlarini sezilarli darajada yaxshilaydi. Modifikatorning optimal miqdori (10%) da yopishish mustahkamligi 2,28 MPa dan 3,15 MPa gacha (27,6%) oshgan, suvga chidamlilik esa 62% dan 82% gacha ko‘tarilgan. Shu bilan birga, elimning qovushoqligi 230 mPa·s ni tashkil etgan bo‘lib, bu GOST 13078–81 da belgilangan 200–250 mPa·s sanoat me’yorlariga to‘liq mos keladi. Olingan modifikatsiyalangan elim formaldehid ajratmaydi, toksik bo‘lmagan va ekologik xavfsiz bog‘lovchi material hisoblanadi, u yog‘ochni yopishtirishda yuqori adgeziya va namlikka bardoshlilikni ta’minlaydi. Olingan natijalar modifikatsiyalangan silikat yelimlarni yog‘ochga ishlov berish, qurilish va mebel sanoatida keng qo‘llash uchun ilmiy-texnik asos yaratadi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Murodov, D.M., Niyozov, A.K., Axmedov, V.N., Beshimov, I.A. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
XONDIZA KONI POLIMETALL RUDALARINI FLOTATSION BOYITISHNI TADQIQ QILISH
Maqolada Xondiza konining polimetall rudalarini flotatsion boyitish bo‘yicha laboratoriya va ishlab chiqarish tadqiqotlari natijalari keltirilgan. Asosiy e’tibor reagent rejimining mis-qo‘rg‘oshin flotatsiyasi chiqindilaridan ruxni ajratib olish sifati va darajasiga ta’siriga qaratilgan. Rux boyitmalarining mineral tarkibi va strukturaviy xususiyatlarini tahlil qilish uchun skanerlovchi elektron mikroskopiya (SEM) va energiya dispersiya tahlili (EDT) usullaridan foydalanildi. Aniqlandiki, BKK yig‘gichi va aktivator (mis kuporosi) sarfini oshirish bilan takomillashtirilgan texnologik sxemani qo‘llash konsentratdagi rux miqdorini 55% gacha, umumiy ajratib olish 73,16% gacha oshirish imkonini berdi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Rajabov, Sh.X., Xakimov, K.J. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
ROBOTLASHTIRILGAN MANIPULYATORLARDA NORAVSHAN MANTIQIY BOSHQARUV: MANTIQQA ASOSLANGAN QIYOSIY TAHLIL
Robotlashtirilgan manipulyatorlar nochiziqli dinamika, parametrik noaniqliklar va tashqi ta’sirlar bilan bog‘liq bo‘lgan sezilarli boshqaruv muammolariga duch keladi. Bul mantiq asosidagi kontrollerlar aniq ikkilik chegaralar orqali ishlasa, noaniq mantiqiy boshqaruv inson qarorlarini imitatsiya qilish uchun lingvistik qoidalar va darajalangan tegishlilikdan foydalanadi. Ushbu ishda boshqaruvning ikkala paradigmasi ko‘rib chiqiladi, 2-DOF manipulyatorining nazariy asoslari va amaliyotda qo‘llanilishi batafsil tavsiflanadi. Miqdoriy taqqoslashlar noaniq mantiqning trayektoriyalarni kuzatish va og‘ishlarni chetlashtirishda ajoyib moslashuvchanligini ko‘rsatadi, Bul usullari esa hisoblash samaradorligi bo‘yicha ustunliklarni saqlab qoladi. Tadqiqot o‘ziga xos qo‘llash talablariga asoslangan nazoratli tanlash bo‘yicha qo‘llanma bilan yakunlanadi.
Ekologiya, mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi
Mualliflik huquqi (c) 2025 Egamberdiyev, A.A., Jo‘rayev, Sh.S. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
TOLALI, ISSIQLIK O‘TKAZMAYDIGAN, FILTRLOVCHI MATERIALLAR VA TEXNIK MAHSULOTLAR ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASINI ISHLAB CHIQISH
Ushbu maqolada “Qizilqum” bazalt konlarida qayta ishlangan materiallarning sifatiga tashqi omillar ta’sirini tadqiq etish natijalari keltirilgan. Eksperimentlar davomida uchta turli konlardan olingan bazalt jinslari namunalarini mexanik tozalash va kimyoviy xususiyatlarini baholash amalga oshirildi. Olingan natijalar, bazalt jinslarini yuvish orqali uskunalarning xizmat muddatini uzaytirish va korroziyaga chidamliligini oshirish imkoniyatlarini ko‘rsatdi. Maqolada bazaltlarning termal izolatsiya materiallari sifatida qo‘llanishi va ekologik xavfsizligini ta’minlashga doir takliflar berilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Sattorov, L.X., Kurbanov, A.A., Juraeva, H.Z. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
DIVALKAK KONINING QUYI-O‘RTA YURA DAVRI TERRIGEN YOTQIZIQLARINING SAMARALI GORIZONTLARI BO‘YICHA RAQAMLI GEOLOGIK MODELNI QURISH (O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI)
Maqolada ko‘rib chiqilgan Divalkak koni Ispanli-Chandir ko‘tarilishida joylashgan bo‘lib, unda foydalanishga yotqizilgan qatlamlar karbonatli yura va quyi-o‘rta yura davri terrigenn tog‘ jinslari bilan ifodalangan. Terrigen to‘planmalarining geologik modellashtirilishi ushbu jinslarning tabiati va o‘zgaruvchanligi bilan bog‘liq xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ular murakkab litologik nomutanosiblik va murakkab geometriya bilan xarakterlanadi. Modellashtirishda ushbu omillar hisobga olinishi, shuningdek, maxsus usul va yondashuvlar qo‘llanilishi talab etiladi. Ushbu ishda Divalkak gaz-kondensat konining XV-NR va XVIII samarali gorizontlari uchun uch o‘lchamli raqamli geologik modelni yaratish metodikasi taqdim etilgan. Geologik-geofizik ma’lumotlarni to‘plash, qayta ishlash va talqin qilish bosqichlari, struktural modellashtirish, litologik modelni qurish va filtrlash-sig‘imlilik xossalarini (FSX) modellashtirish tushuntirilgan. Fatsiyalar tarqalishi va ko‘plab variogramma qurish variantlari asosida o‘rganilayotgan obyekt bo‘ylab g‘ovaklik tarqalishi hisobga olinib, g‘ovaklik kubi olindi. Yaratilgan geologik model kollektorlarga xos ichki tuzilmani eng aniq ifoda etgan holda, qatlamlarning cho‘kindi xususiyatlari va petrofizik munosabatlarini chuqurroq tushunish imkonini beradi.
quyi-o‘rta yura toplam (terrigenn) tog‘ jinslari
Mualliflik huquqi (c) 2025 Ayupova, N.A. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
QUDUQLARNI KAPITAL TA’MIRLASHDA YUVISH SUYUQLIGI ASORATLARINI TAHLIL QILISH
Chuqurlikning oshishi va quduqlarni kapital ta’mirlashning murakkabligi sharoitida, ayniqsa, anomal past qatlam bosimi (ANPB) sharoitida ikkinchi stvolni ochishda, asoratlar - yutilishlar, tutilishlar, mahsuldor qatlamning ifloslanishi xavfi ortadi. Ishda ushbu asoratlarning sabablari ko‘rib chiqilgan va ko‘p funksiyali qo‘shimchalar bilan yengillashtirilgan yuvish suyuqliklarini qo‘llash orqali ularning oldini olish yondashuvlari taklif etilgan. Ekspluatatsion ko‘rsatkichlar va texnik-iqtisodiy samaralar tahlili o‘tkazilgan. Modifikatsiyalangan tizimlar avariyaviylikni kamaytirish, kapital ta’mirlash samaradorligini oshirish va qatlamning kollektorlik xususiyatlarini saqlab qolish imkonini berishi ko‘rsatilgan.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Eshmurodov, O.R., Sanetullayev, Y.Y., Ahmedov, Sh.Sh., Ruzmanov, F.I. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
CHAQILKALON-QORATEPA TOG‘LARIDAGI YAXTON MA’DANLI MAYDONINING MA’DAN MAGMATIK TIZIMLARI
Maqolada Yaxton magmatik-metallogen tuzilmasining geologik va petrokimyoviy xususiyatlari tahlil qilingan. Asosiy magmatik komponentlar — granitoidlar, lamprofirlar va ishqorli bazaltoidlar bir butun magma hosil bo‘luvchi o‘choq bilan bog‘liq holda shakllangani ko‘rsatilgan. Yaxton kompleksi jinslari volfram va oltinga ixtisoslashgan bo‘lib, sheyelit, pirit, arsenopirit kabi minerallar bilan tipomorf assotsiatsiya hosil qiladi. Mintaqada oltin-volframli skarn va apogranitoid ma’danlashuv bir vaqtda rivojlangan. Shuningdek, apokarbonat oltin ma’danlashuvining “intruzivusti” va “teletermal” kichik turlari ajratilgan. Yaxton massivining metallogenetik ahamiyatini va uning Janubiy O‘zbekistondagi minerageniyadagi o‘rnini ochib beradi.
Mualliflik huquqi (c) 2025 Ochilov, I.S., Axmedov, Sh.Sh., Arapov, S.Z., Boboqulova, Z.B. (Muallif) https://creativecommons.org/licenses/by/4.0