BIOOKSIDLANISH ERITMALARIDAN OLINGAN TEMIR OKSIDLI PIGMENTLARNI MISHYAKDAN SELEKTIV TOZALASH JARAYONINING TERMODINAMIK ASOSLARI
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Ushbu maqolada biooksidlanish mahsulotlarini neytrallash jarayonida hosil bo‘lgan texnogen eritmalardan olingan temir oksidli pigmentlarni mishyakdan selektiv tozalashning termodinamik qonuniyatlari o‘rganilgan. Tadqiqotda natriy sulfidi ishtirokidagi reaksiyalar uchun haroratga bog‘liq Gibbs erkin energiyasi tahlil qilinib, temir va mishyak birikmalarining termodinamik barqarorligi baholandi. Hisoblash natijalari mishyak saqlovchi fazalarning sulfidlarga oson aylanishini, temir birikmalari esa barqaror holatda saqlanishini ko‘rsatdi. Jarayon uchun eng maqbul harorat oralig‘i 40–60 °C ekanligi aniqlandi. Olingan natijalar temir oksidli pigmentlarning ekologik xavfsizligini oshirish hamda biooksidlanish eritmalarini kompleks qayta ishlash texnologiyalarini takomillashtirishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Хожиев, Ш. Т., Тошкодирова, Р. Э., & Кенжаева, С. А. (2026). Термодинамическое обоснование селективной очистки железооксидного пигмента от мышьяка, полученного из биоокислительных растворов. Черные металлы, (3), 85–91.
[2] Кенжаева, С. А., & Тошкодирова, Р. Э. (2025). Исследование переработки растворов, образующихся при биологическом окислении упорных золотосодержащих руд. Development of Science, 2(6).
[3] Тошкодирова, Р. Э., Кенжаева, С. А., & Учкунов, А. Т. (2026). Оптимизация параметров процесса экстракции при извлечении ионов тяжёлых металлов из растворов после биоокисления. International Journal of Scientific Bulletin, 3(1), 24–29.
[4] Kuskov, V. B., Lvov, V. V., & Yushina, T. I. (2021). Increasing the recovery ratio of iron ores in the course of preparation and processing. CIS Iron and Steel Review, 21, 4–8. DOI: https://doi.org/10.17580/cisisr.2021.01.01
[5] Багилли, Г. И., & Аббазова, К. М. (2019). Биологическое выщелачивание бактериями Thiobacillus thiooxidans и Thiobacillus ferrooxidans. В Структурные преобразования экономики территорий: в поиске социального и экономического равновесия: Сборник статей Международной научно-практической конференции (с. 11–15). ОмГТУ.
[6] Johnson, D. B. (2014). Biomining: Biotechnologies for extracting and recovering metals from ores and waste materials. Current Opinion in Biotechnology, 30, 24–31. DOI: https://doi.org/10.1016/j.copbio.2014.04.008
[7] Кондратьева, Т. Ф., Булаев, А. Г., & Муравьев, М. И. (2015). Микроорганизмы в биогеотехнологиях переработки сульфидных руд. Наука.
[8] Орехова, Н. Н., & Шадрунова, И. В. (2014). Эколого-экономические аспекты комплексной переработки техногенного гидроминерального сырья. Горный информационно-аналитический бюллетень, 161–179.
[9] Lottermoser, B. G. (2010). Mine wastes: Characterization, treatment and environmental impacts. Springer. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-12419-8
[10] Bulaev, A., Belyi, A., Panyushkina (Zhuravleva), A., Solopova, N., & Pivovarova, T. (2017). Microbial population of industrial biooxidation reactors. Solid State Phenomena, 262, 48–52. DOI: https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/SSP.262.48
[11] Санакулов, К. С. (2014). Особенности технологии извлечения металла из упорных и особо упорных золотосульфидно-мышьяковистых руд. Горный вестник Узбекистана, (2), 33–36.
[12] Митерев, Г. А., & Черкинский, С. Н. (1954). Санитарная охрана водоёмов от загрязнения промышленными сточными водами. Медгиз.
[13] Habashi, F. (2021). Extractive metallurgy: Metallurgy of the environment. Elsevier.
[14] Liu, Y., Wang, X., Zhang, H., & Li, J. (2022). Thermodynamic analysis of arsenic stabilization and removal during hydrometallurgical processing of metallurgical wastes. Journal of Environmental Chemical Engineering, 10(6), Article 108742.
[15] Zhang, L., Qiu, G., Xia, J., & Liu, X. (2023). Recent advances in biohydrometallurgy for the treatment of arsenic-bearing sulfide concentrates and metallurgical wastes. Minerals Engineering, 202, Article 108270.