YANGI TURDAGI GEOPOLIMER BOG‘LOVCHILARNI OLISH UCHUN OROLBO‘YI TEXNOGEN RESURSLARI

Maqolaning Asosiy Qismi

Yakubov, Y.X.
Ruzmetova, A.S.
Matchanov, S.K.

Annotatsiya

Ushbu maqolada Orolbo‘yi mintaqasida hosil bo‘ladigan qattiq sanoat va qurilish chiqindilarini qayta ishlash, shuningdek, ulardan geopolimer bog‘lovchi materiallar olishning ilmiy-amaliy asoslari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot davomida “Taxiatosh IES” AJning qattiq chiqindilari hamda mintaqa poligonlarida to‘plangan qurilish qoldiqlari (beton, g‘isht, shisha) kompleks tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida statistik ma'lumotlar o‘rganilib, mintaqada har yili 697–920 ming tonna qattiq chiqindi hosil bo‘lishi va ularning 70–75 foizi poligonlarga ko‘milishi aniqlandi. Xomashyo materiallarini qiyosiy o‘rganish natijasida beton chiqindilari geopolimerlar sintezi uchun eng maqbul va barqaror asosiy xomashyo ekanligi isbotlandi. Shuningdek, mamlakatimizga import qilinadigan maxsus sementlar va sun’iy toshdan yasalgan buyumlarning TIF TN kodlari (HS 2523, HS 681099) tahlil qilindi, bu esa geopolimerlarni mahalliy ishlab chiqarishni tashkil etishning iqtisodiy samaradorligini asoslash imkonini berdi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

Maqola Tafsilotlari

Bo‘lim

Geologiya va neft-gaz sanoati

Muallif biografiyalari

Yakubov, Y.X., Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti

2-bosqich tayanch doktoranti (PhD), Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, Urganch shahri, O‘zbekiston.

Ruzmetova, A.S., Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti

Texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent, Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, Urganch shahri, O‘zbekiston.

Matchanov, S.K., Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti

Texnika fanlari nomzodi, dotsent, Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, Urganch shahri, O‘zbekiston.

Iqtibos keltirish tartibi

Yakubov, Y. X., Ruzmetova, A. S., & Matchanov, S. K. (2026). YANGI TURDAGI GEOPOLIMER BOG‘LOVCHILARNI OLISH UCHUN OROLBO‘YI TEXNOGEN RESURSLARI. Sanoatda Raqamli Texnologiyalar, 4(3-1). https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.3-1.2026.14

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] da Silva, L. C., de Azevedo, A. R. G., Marvila, M. T., & Vieira, C. M. F. (2026). Sugarcane bagasse ash as an alkali activator: Production and characterization of geopolymer mortars with partial sodium silicate replacement. Materials and Structures, 59, Article 318. https://doi.org/10.1617/s11527-026-03210-5 DOI: https://doi.org/10.1617/s11527-026-03210-5

[2] Mollaei, S., Fahmi, A., Jahani, D., Babaei Golsefidi, Z., Babaei, R., & Hanafi, M. R. (2023). A predictive model for the strength of a novel geopolymer construction material produced by autoclaved aerated concrete waste. International Journal of Sustainable Construction Engineering and Technology, 14(1), 148–167. https://doi.org/10.30880/ijscet.2023.14.01.015 DOI: https://doi.org/10.30880/ijscet.2023.14.01.015

[3] Kamola, M. (2026). Circular economy in Uzbekistan: Transitioning from linear extraction to regenerative growth. American Journal of Economics and Business Management, 9(5), 55–62. https://doi.org/10.31150/ajebm.v9i5.4899

[4] Madraximova, Sh. B. (2025). Ensuring innovative economic security in the Khorezm region: Waste recycling and circular economy. Yashil Iqtisodiyot Va Taraqqiyot Jurnali, 3(12), 16–20. https://doi.org/10.5281/zenodo.17999458

[5] O‘zbekiston Respublikasi Milliy Statistika qo‘mitasi. (2026). Yil davomida chiqarilgan qurilish chiqindilari. SIAT. https://siat.stat.uz/data/3750/?lang=uz

[6] National Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan. (2026, June 30). Removed in a year, solid household waste [Statistical dataset]. SIAT—Statistical Data Portal of the Republic of Uzbekistan. https://siat.stat.uz/data/3748/?lang=en

[7] Proreforms. (2023). O‘zbekistonda chiqindilarni boshqarish va tizimni rivojlantirish uchun nima qilish kerak? Public Policy Reforms Platform. https://surl.li/nsdpku

[8] Asian Development Bank. (n.d.). Takhiatash Power Plant Efficiency Improvement Project (Project No. 45306-001). Retrieved September 15, 2026, from https://www.adb.org/projects/45306-001/main

[9] Tahwia, A. M., Abdellatief, M., Salah, A., et al. (2025). Valorization of recycled concrete powder, clay brick powder, and volcanic pumice powder in sustainable geopolymer concrete. Scientific Reports, 15, Article 11049. https://doi.org/10.1038/s41598-025-93598-x DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-025-93598-x

[10] Rahimpour, H., Amini, A. B., Sharifi, F., et al. (2024). Facile fabrication of next-generation sustainable brick and mortar through geopolymerization of construction debris. Scientific Reports, 14, Article 10914. https://doi.org/10.1038/s41598-024-61688-x DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-024-61688-x

[11] Bachirat, Y., Elouafi, A., & Tizliouine, A. (2024). Structural, morphological, thermal and mechanical study of a geopolymer based on metakaolin mixed with Oujda clay. Engineering Proceedings, 67(1), Article 43. https://doi.org/10.3390/engproc2024067043 DOI: https://doi.org/10.3390/engproc2024067043

[12] Dai, S., Wang, H., An, S., & Yuan, L. (2022). Mechanical properties and microstructural characterization of metakaolin geopolymers based on orthogonal tests. Materials, 15(8), Article 2957. https://doi.org/10.3390/ma15082957 DOI: https://doi.org/10.3390/ma15082957

[13] World Bank. (2024). Uzbekistan imports of articles of cement, of concrete or of artificial (HS code 681099) by country in 2024. World Integrated Trade Solution (WITS). https://surl.li/tfpgpy

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.