PORTLOVCHI MODDALARNING DETONATSIYALANISHIDA TO‘LQINLAR HAMDA BOSIM FAZASI VA ULARNING AHAMIYATI

Maqola Yon paneli

SRT 3(3)
HTML PDF
Nashr etilgan: 06.10.2025
DOI: https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.3.3.2025.29
Kalit so‘zlar:
Portlovchi modda, detonatsiyalanish, zarba to‘lqini, kimyoviy reaksiya chegarasi, ZND, tovush tezligi nuqtasi, to‘lqin fronti

Maqolaning Asosiy Qismi

Hayitov, O.Gʻ.
g.-m.f.d DSc, Islom Karimov nomidagi TDTU “Konchilik ishi” kafedrasi professori, Toshkent, Oʻzbekiston
Gulmurodov, J.N.
Islom Karimov nomidagi TDTU “Konchilik ishi” kafedrasi doktoranti, Toshkent, Oʻzbekiston
Karamov, A.N.
Islom Karimov nomidagi TDTU “Konchilik ishi” kafedrasi doktoranti, Toshkent, Oʻzbekiston

Annotatsiya

Tog‘ jinslarini burg‘ilab portlatish yo‘li bilan ajratib olish (maydalash) eng optimal usullardan hisoblanadi bunda portlovchi modda energiyasi uning zarba to‘lqini kuchi va skvajina devorlariga bo‘lgan bosimi tog‘ jinsining maydalanish darajasini belgilovchi asosiy omillardan sanaladi. Portlovchi modda va portlash jarayonini analitik ravishta o‘rganish uni chuqur talqin qilish yuqorida sanab o‘tilgan portlovchi moddaning fizik – mexanik xususiyatlarini yanada optimallashtirish usullarini yoki mavjud usullardan yanada kengroq va unumliroq foydalanishga yordam beradi. Ushbu holatda portlashda yuzaga keladigan to‘lqinlar va ularning ahamiyatini o‘rganish va kengroq tadbiq qilish muhum omillardan sanaladi. Portlash jarayoni fizik va kimyoviy jihatdan murakkab jarayon hisoblanadi, portlashda tog‘ jinslarini maydalovchi dinamik va termodinamik kuchlarning dastlab to‘lqinlar shaklida namoyon bo‘lishi so‘ngra esa bosim profillarini shakillantirgani sababli ularni o‘rganish portlash jarayonining asosiy mohiyati sanaladi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

Maqola Tafsilotlari

Son

Jild 3 № 3 (2025)

Bo‘lim

Kon-metallurgiya va ishlab chiqarish sanoati
Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)

O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:

  1. Mualliflik huquqi:
    Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi.

  2. Litsenziya turi:
    Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:

    • Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
    • Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
    • Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
    • Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.

  3. Kommersiyaviy foydalanish:
    Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi.

  4. Hujjatni o‘zgartirish:
    Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak.

  5. Mas’uliyat cheklovi:
    Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi.

  6. Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
    Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.

Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.

Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)

Iqtibos keltirish tartibi

Hayitov, O. G., Gulmurodov, J. N., & Karamov, A. N. (2025). PORTLOVCHI MODDALARNING DETONATSIYALANISHIDA TO‘LQINLAR HAMDA BOSIM FAZASI VA ULARNING AHAMIYATI. Sanoatda Raqamli Texnologiyalar, 3(3), 84-87. https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.3.3.2025.29

Adabiyotlar ro‘yxati

1. Richard A. Dick, Larry R. Fletcher and Dennis V. D’Andrea. Explosives and Blasting Procedures Manual.

2. Yu. A. Bogdanova1, S. A. Gubin,1 B. L. Korsunskii,2 and V. I. Pepekin2. Detonation Characteristics of Powerful Insensitive Explosives. September 2009.

3. Ya. B. Zel’dovich. Theory of shock waves and introduction to gas dynamics. Moscow 1946.

4. R. Meyer, J. Köhler, A. Homburg. Explosives. Sixth, Completely Revised Edition, 2007. DOI: https://doi.org/10.1002/9783527617043

5. Z.X. Zhang. Overview of rock blasting theory and its engineering applications. April 2025.

6. A combustion wave in a premixed gas, the Chapman-Jouguet detonation wave. 2012. www.mech.kth.se

7. Effect of Chemistry on Temperature Boundaries of Gas dynamic-Chemistry Coherence Region for the Detonation Initiation in Systems with Induction Time Gradient. I.A. Zaev, C.A.Mechik, I.A. Kirillov, S. Van der Hoeven, D. Roekaerts.

8. Yunfeng Liu. The thermodynamics of C-J deflagration. July 2024.

9. Бивол Григорий Юрьевич Влияние геометрии канала и покрытия стенок на распространение детонационных волн. Moscow 2018.

10. Pavel V. Bulat, Konstantin N. Volkov. The History of the Study of Detonation. May 2016.

Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.