NAVBAHOR KONI BENTONIT GILINING XLORID KISLOTA YORDAMIDA MODIFIKATSIYALANISHI VA UNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARINI TADQIQ ETISH
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Maqolada Navbahor koni bentonit gilini xlorid kislota yordamida kislotali modifikatsiyalash jarayoni hamda uning fizik-kimyoviy xossalariga taʼsiri tadqiq etilgan. Bentonit namunalari 0,1 M va 1,5 M HCl eritmalari bilan faollashtirilib, ularning kimyoviy tarkibi hamda sirt morfologiyasidagi oʻzgarishlar skanerlovchi elektron mikroskop (SEM) yordamida baholangan. Tadqiqot natijalari kislotali ishlov berish natijasida almashinuvchi kalsiy, natriy va magniy ionlari miqdori sezilarli darajada kamayishini, montmorillonitning asosiy kristall tuzilishi esa saqlanib qolishini koʻrsatdi. Shuningdek, bentonit yuzasida yangi gʻovaklar hosil boʻlishi va sorbsion faollikning ortishi aniqlandi. Olingan natijalar modifikatsiyalangan bentonitlarni adsorbent va sorbent material sifatida qoʻllash istiqbollari yuqori ekanligini tasdiqlaydi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Алванян, К. А., Андрианов, А. В., & Селезнева, Ю. Н. (2020). Закономерности изменения гранулометрического состава бентонитовой глины Зырянского месторождения, активированной давлением. Вестник Пермского университета, 19(4), 380–387. DOI: https://doi.org/10.17072/psu.geol.19.4.380
[2] Анюхина, А. В., & Федоров, М. В. (2017). Изменение содержания воды в глинах при высоких давлениях. В Современные технологии в строительстве. Теория и практика (с. 100–101).
[3] Везенцев, А. И., Трубицын, М. А., & Кормош, Е. В. (2012). Монтмориллонитовые глины как потенциальный сорбент патогенных веществ и микроорганизмов. Сорбционные и хроматографические процессы, 12(6), 998–1004.
[4] Манучаров, А. С., Черноморченко, Н. И., Карпачевский, Л. О., & Зубкова, Т. А. (2004). Влияние обменных катионов на гидросорбционные свойства минералов. Почвоведение, (9), 1126–1133.
[5] Бельчинская, Л. И., Бондаренко, А. В., Губкина, М. Л., и др. (2006). Влияние термического модифицирования на адсорбционные свойства природных силикатов. Сорбционные и хроматографические процессы, 6(1), 80–88.
[6] Анюхина, А. В., Середин, В. В., Андрианов, А. В., & Хлуденева, Т. Ю. (2021). Влияние термической обработки глин на их адсорбцию по красителю метиленовый голубой. Недропользование, 21(2), 52–57. DOI: https://doi.org/10.15593/2712-8008/2021.2.1
[7] Гальперина, М. К., & Павлов, В. Ф. (1971). Глины для производства керамических изделий. ВНИИЭСМ.
[8] Кормош, Е. В., Алябьева, Т. М., & Погорелова, А. Г. (2011). Химико-минералогические аспекты возможности использования глин Белгородской области в разработке сорбентов для очистки сточных вод. Фундаментальные исследования, (8), 131–136.
[9] Осипов, В. И., & Соколов, В. Н. (2013). Глины и их свойства. ГЕОС.
[10] Семериков, И. С., & Герасимова, Е. С. (2015). Физическая химия строительных материалов. Издательство Уральского университета.
[11] Трофимов, В. Т., Королев, В. А., Вознесенский, В. А., и др. (2005). Грунтоведение (6-е изд.). Издательство Московского государственного университета.
[12] Дудина, С. Н. (2010). Сорбция из растворов ионов Fe³⁺ и Ni²⁺ природными и активированными глинами. Научные ведомости. Серия: Естественные науки, (9), 131–136.
[13] Тарасевич, Ю. И., & Овчаренко, Ф. Д. (1975). Адсорбция на глинистых минералах. Наукова думка.
[14] Naseem, R., & Tahir, S. S. (2001). Removal of Pb(II) from aqueous/acidic solutions by using bentonite as adsorbent. Water Research, 35(16), 3982–3986. DOI: https://doi.org/10.1016/S0043-1354(01)00130-0
[15] Eren, E., & Afsin, B. (2009). Removal of basic dyes using raw and acid-activated bentonite samples. Journal of Hazardous Materials, 166(2–3), 830–835. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2008.11.132
[16] Meunier, A. (2005). Clays. Springer.
[17] Breen, C., & Watson, R. (1998). Acid-activated organoclays: Preparation, characterization and catalytic activity of polycation-treated bentonites. Applied Clay Science, 12(6), 479–494. DOI: https://doi.org/10.1016/S0169-1317(98)00006-4
[18] Christidis, G. E., Scott, P. W., & Dunham, A. C. (1997). Acid activation and bleaching capacity of bentonites from the islands Milos and Chios, Aegean, Greece. Applied Clay Science, 12(4), 329–347. DOI: https://doi.org/10.1016/S0169-1317(97)00017-3
[19] Eloussaief, M., & Benzina, M. (2010). Efficiency of natural and acid-activated clays in the removal of Pb(II) from aqueous solutions. Journal of Hazardous Materials, 178(1–3), 753–757. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2010.02.004
[20] Hart, M. P., & Brown, D. R. (2004). Surface acidities and catalytic activities of acid-activated clays. Journal of Molecular Catalysis A: Chemical, 212(1–2), 315–321. DOI: https://doi.org/10.1016/j.molcata.2003.11.013
[21] Suarya, R., Bawa Putra, A. A., & Wisudawan, D. (2010). Interkalasi tetraetil ortosilicate (TEOS) para lempung teraktifasi asam sulfat dan pemanfaatannya sebagai adsorben warna limbah garmen. Jurnal Kimia, 4(1), 43–48.
[22] Novaković, T., Rozić, L., Petrović, S., et al. (2008). Synthesis and characterization of acid-activated Serbian smectite clays obtained by statistically designed experiments. Chemical Engineering Journal, 137(2), 436–442. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cej.2007.06.003
[23] Бельчинская, Л. И., Козлов, К. А., Читечан, С. С., и др. (2008). Адсорбционные характеристики нанопористого монтмориллонита, активированного фосфорной кислотой. Физикохимия поверхности и защита металлов, 44(3), 295–299.
[24] Salem, A., & Karimi, L. (2009). Physicochemical variation in bentonite by sulfuric acid activation. Korean Journal of Chemical Engineering, 26(4), 980–984. DOI: https://doi.org/10.1007/s11814-009-0162-2
[25] Temuujin, J., Jadambaa, Ts., Burmaa, J., et al. (2004). Characterization of acid activated montmorillonite clay from Tuulant (Mongolia). Ceramics International, 30(2), 251–255. DOI: https://doi.org/10.1016/S0272-8842(03)00096-8