O‘ZBEKISTON TOG‘-KON SANOATI KORXONALARI SHAROITIDA KARYER AVTOSAMOSVALLARI KATTA O‘LCHAMLI SHINALARINING TEMPERATURA REJIMLARINI TADQIQ ETISH VA ULARNING MUDDATIDAN OLDIN ISHDAN CHIQISH SABABLARI TAHLIL QILISH
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Maqola Oʻzbekiston sharoitida, “Navoiy KMK” AJning Muruntov koni va “Qizilqumsement” AJ obyektlari misolida karyer avtosamosvollarining katta oʻlchamli shinalarini ekspluatatsiya qilish masalalariga bagʻishlangan. Shinalarning muddatidan oldin ishdan chiqish sabablari, jumladan, tabiiy yeyilish, mexanik shikastlanishlar va issiqlik natijasida yuzaga keladigan yemirilishlarning statistik tahlili keltirilgan. Shinalarni almashtirish xarajatlari togʻ jinslarini tashish tannarxining sezilarli qismini tashkil etishi, meʼyoridan ortiq qizib ketish esa rezinaning qatlamlarga ajralishiga va iqtisodiy yoʻqotishlarga olib kelishi taʼkidlangan. Issiqlik koʻrish kamerasi (teplovizor) va K.O.D.A. tizimi yordamida gʻildiraklarning issiqlik holati taqdim etilgan. Issiqlik yuklamasi nafaqat quyosh radiatsiyasi va gisterezis, balki tormoz mexanizmlaridan uzatiladigan issiqlik oqimi hisobiga ham yuzaga kelishi aniqlangan. Shinalardagi maksimal qizishning lokal zonalari belgilab berilgan. Muammoni hal qilishning uchta yondashuvi, jumladan, tartibga solingan texnologik tanaffuslar, bosim va haroratning uzluksiz TPMS-monitoringi hamda majburiy sovitish tizimlari koʻrib chiqilgan. Shinalar resursini oshirish uchun innovatsion issiqlik chiqarish tizimlarini ishlab chiqish zarurligi toʻgʻrisida xulosa chiqarilgan.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Исраилов М. Э. Совершенствование методики расчета фактического показателя ТКВЧ крупногабаритных шин: Дис. ... канд. техн. наук. – Ташкент, 2025. – 110 с.
2. Юсупов У. Б. Методология прогнозирования ресурса шин автотранспорта в карьерных условиях: Дис. ... д-ра техн. наук. – Ташкент, 2024. – 198 с.
3. Истаблаев Ф. Ф., Атакулов Л. Н. Обзор и анализ факторов перегрева крупногабаритных шин // Горные машины и технологии. – 2025. – № 2 (12). – С. 21–28.
4. Истаблаев Ф. Ф., Атакулов Л. Н., Хайдаров Ш. Б. Обзор и анализ методов ремонта крупногабаритных шин карьерных автосамосвалов // Цифровые технологии в промышленности. – 2025. – Vol. 3, № 2. – С. 81–90. https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.3.2.2025.15. DOI: https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.3.2.2025.15
5. Истаблаев Ф. Ф., Атакулов Л. Н., Мадатов Т. А. Обзор и анализ методов контроля температурного режима эксплуатации крупногабаритных шин карьерных автосамосвалов // Development of science. – 2025. – Vol. 1, № 6. – С. 9–20.
6. Горюнов С. В. Функциональная модель прогнозирования долговечности шин карьерных автосамосвалов // Известия МГТУ «МАМИ». – 2013. – Т. 1, № 2 (16). – С. 149–154.
7. Мухитдинов А. А., Юсупов У. Б. Оценка влияния продольного уклона карьерных дорог на ресурс крупногабаритных шин // Механика ва технология илмий журнали. – 2023. – № 2 (11), т. 2. – С. 92–103.
8. Горюнов С. В. Разработка методики прогнозирования долговечности крупногабаритных шин карьерных автосамосвалов: Дис. ... канд. техн. наук. – Кемерово, 2021. – 124 с.
9. Кульпин А. Г., Стенин Д. В., Кульпина Е. Е. Исследование потока отказов крупногабаритных шин карьерных автосамосвалов // Вестник Кузбасского государственного технического университета. – 2017. – № 6. – С. 162–167.
10. Юсупов У., Нарзиев Ж., Зафаров К. Особенности эксплуатации крупногабаритных шин для технологического транспорта // Oriental journal of technology and engineering. – 2022. – Vol. 2. – P. 20–29. https://doi.org/10.37547/supsci-ojte-01-01-04. DOI: https://doi.org/10.37547/supsci-ojte-01-01-04
11. Руководство по эксплуатации карьерных и индустриальных шин радиальной и диагональной конструкции : РЭ ГИУЛ 22.07-2024 : актуализировано к версии 2022 года / ОАО «Белшина». — Бобруйск, 2024. — 49 с.
12. Grinchuk P. S., Fisenko S. P. Rate of dissipation of the energy of low-frequency mechanical disturbances in a tire // Journal of Engineering Physics and Thermophysics. – 2016. – Vol. 89, No. 6. – P. 1358–1364. DOI: https://doi.org/10.1007/s10891-016-1502-9
13. Умирзоков А. М., Саибов А. А. и др. Классификация факторов, влияющих на пробег шин в условиях высокогорных карьеров // Политехнический вестник. Серия: Инженерные исследования. – 2018. – № 3 (43). – С. 44–51.
14. Боханцев Т. Ф., Подгорный А. И. Проблемы ходимости шин: влияние температуры, качества, веса и давления на эксплуатационные характеристики // Вестник науки. – 2024. – Т. 2, № 11 (80). – С. 1187–1191.
15. Dr. Dyson Galatia. Investigating the Cause of Premature Tyre Failure of Open Pit Mine Dump Trucks: A Case of ABC Mine, Northeast Africa // International Journal of Novel Research in Engineering and Science. – 2020. – Vol. 7, Issue 1. – P. 20–42.
16. Оборудование тепловой визуализации от компании FLIR для проведения автономной проверки промышленной, горнодобывающей и карьерной техники в Австралии // ИТЦ «Авикон» : сайт. – URL: https://itc-avikon.ru/materials/oborudovanie-teplovoj-vizualizaczii-ot-kompanii-flir-dlya-provedeniya-avtonomnoj-proverki-promyshlennoj-gornodobyvayushhej-i-karernoj-tehniki-v-avstralii/.