SANOAT OQOVA SUVLARINI TOZALASH UCHUN BENTONIT ASOSIDAGI SORBSION MATERIALLARNI OLISHDA ISTIQBOLLI XOM ASHYO KONLARINI TANLASH VA BAHOLASH
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Maqolada sanoat oqova suvlarini samarali tozalash uchun bentonit asosidagi sorbsion materiallar ishlab chiqarishda foydalanilishi mumkin bo‘lgan istiqbolli bentonit konlari tanlash va baholash masalalari o‘rganilgan. Bentonit xom ashyosining mineralogik va fizik-kimyoviy xossalari tahlil qilinib, ularning adsorbsion samaradorlikka ta’siri baholangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, mahalliy bentonit konlaridan olinadigan xom ashyo yuqori sorbsion xususiyatlarga ega bo‘lib, sanoat oqova suvlarini og‘ir metallar va boshqa ifloslantiruvchi komponentlardan tozalash uchun samarali sorbentlar ishlab chiqarishda istiqbolli manba ekanligi asoslangan.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Горная энциклопедия. (n.d.). Бентонит. http://www.mining-enc.ru/b/bentonit/
[2] Сапаргалиев, Е. М. (2008). Таганское месторождение бентонитов в Зайсанской впадине. Геология и охрана недр, 4, 42–49.
[3] Бельчинская, Л. И., Козлов, К. А., Бондаренко, А. В., Петухова, Г. А., & Губкина, М. Л. (2007). Изучение структурных и адсорбционных характеристик при активации и модификации природных силикатов. Сорбционные и хроматографические процессы, 7(4), 571–576.
[4] Бойматов, И. М., Эшметов, И. Д., & Хошимов, Ш. М. (2020). Адсорбция паров бензола на модифицированных углеминеральных адсорбентах. Universum: Химия и биология, 7(73), 57–59.
[5] G‘aniyeva, N. M., Ochilov, G‘. M., & Boymatov, I. M. (2023). Tabiiy xom ashyolar asosida faollab olingan adsorbentlarda turli moddalar adsorbtsiyasi. NamDU axborotnomasi, 3(1), 378–378.
[6] Tarasevich, Y. I. (1988). Structure and surface chemistry of layered silicates. Naukova Dumka.
[7] Shashkova, I. L., Ratko, A. I., Milvit, N. V., Dyachenko, A. G., & Vecherniy, V. A. (2000). Extraction of heavy metal ions from aqueous solutions using natural carbonate-containing Tripoli. Журнал прикладной химии, 73(6).
[8] Bryzgalova, N. V., Nikiforov, A. F., et al. (2001). Theory and practice of using natural sorbents based on opal-cristobalite rocks of the Middle Urals. Ecological and Water Management Bulletin, 5, 35–38.
[9] Shidlovskaya, I. P. (2006). Complex utilization of wastewater from copper smelting enterprises (Candidate dissertation). Ekaterinburg.
[10] Russian Research Institute for the Integrated Use and Protection of Water Resources. (2004). Development of a project for the rehabilitation of the Sak-Elga River, Ryzhego Brook and the Atkus River. FGUP RosNIIVKh.
[11] Commission for the Study of Clays. (1961). Materials for the classification of clay minerals. IGEM AN SSSR.
[12] Jiang, K., Sun, T., & Sun, L. (2006). Adsorption characteristics of copper, lead, zinc and cadmium ions by tourmaline. Journal of Environmental Sciences, 18(6), 1221–1225. DOI: https://doi.org/10.1016/S1001-0742(06)60066-1
[13] Strubel, G., & Zimmer, Z. (1987). Mineralogical dictionary. Nedra.
[14] Naumov, S. V. (2012). Modern methods for determining the particle size distribution of powdery components of welding materials. Bulletin of PSTU. Mechanical Engineering, Materials Science, 14(1), 76–84.
[15] Sabirov, B. T., Kadirova, Z. R., Pulatov, Kh. L., Tairov, S. S., & Ergashev, Sh. T. (2021). Research of the basic physical and chemical properties of bentonite clays of perspective deposits of Uzbekistan. In Proceedings of the 8th Euro Asia International Congress on Applied Sciences (pp. 318–322).
[16] Мухторова, Н. Б., Сабиров, Б. Т., & Алиев, Б. А. (2022). Исследование химико-минералогического состава шафирканской бентонитовой глины для получения новых сорбентов. Science and Innovation, 3, 168–175.
[17] Муфтуллаева, М. Б., Реймов, А. М., & Сабиров, Б. Т. (2023). Химический состав бентонита Каракалпакстана Муйнакского месторождения. Universum: Технические науки, 7(112). https://doi.org/10.32743/UniTech.2023.112.7.15766 DOI: https://doi.org/10.32743/UniTech.2023.112.7.15766
[18] Mukhtorova, N. B., Aliev, B. A., Sabirov, B. T., & Umirov, U. F. (2023). Thermodynamics of the desorption process and features of regeneration of adsorbents based on bentonite clay. Science and Innovation, 2(9), 81–87. https://doi.org/10.5281/zenodo.8367636
[19] Mukhtorova, N. B., Aliev, B. A., Sabirov, B. T., & Umirov, U. F. (2023). Researching of the processes of purification of wastewater in textile production with bentonite adsorbents. Science and Innovation, 2(9), 123–129. https://doi.org/10.5281/zenodo.8386901
[20] Умиров, У. Ф., Сабиров, Б. Т., Умиров, Ф. Э., & Темиров, У. Ш. (2023). Оқова сувларни тозалаш учун сорбентлар олиш ва уларнинг хоссаларини ўрганиш. Фан ва технологиялар тараққиёти, 5, 65–71.
[21] Мухторова, Н. Б., Шарипова, У. И., Шохакимова, А. А., Умиров, У. Ф., Пулатов, Х. Л., Сабиров, Б. Т., & Миралимова, А. И. (2023). Исследование процесса сорбции ионов комплексных соединений хрома, цинка, никеля и кобальта, содержащихся в составе сточных вод бентонитовой глиной. Journal of Modern Educational Achievements, 12, 228–238.
[22] Mukhtorova, N., Aliev, B., Sabirov, B., Umirov, U., Shokhakimova, A., & Ergashev, Y. (2024). Process investigation of ion sorption of complex compounds made by chromium, zinc, nickel and cobalt contained in wastewater bentonite clay. E3S Web of Conferences, 497, Article 03046. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202449703046 DOI: https://doi.org/10.1051/e3sconf/202449703046
[23] Сабиров, Б. Т. (2025). Современное состояние добычи и переработки бентонитовых глин Узбекистана. Литейщик России, 1.