INTEGRATSIYALASHGAN ENERGETIKA MODELLARI UCHUN MA’LUMOTLARNI TEKSHIRISH VA UYG‘UNLASHTIRISH: NASA POWER VA ERA5 MA’LUMOTLARI MISOLIDA
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Maqolada qayta tiklanuvchi energetika tizimlarini uzoq muddatli modellashtirishda turli manbalardan olinadigan meteorologik ma’lumotlarni tekshirish, standartlashtirish va o‘zaro uyg‘unlashtirish masalalari tadqiq etilgan. Ma’lumotlarni dastlabki sifat nazoratidan o‘tkazish, o‘lchov birliklarini standartlashtirish, vaqt bo‘yicha sinxronlashtirish, fazoviy moslashtirish hamda RMSE, MAE va Bias ko‘rsatkichlari asosida statistik baholashni o‘z ichiga oluvchi metodologik ketma-ketlik taklif qilingan. Tadqiqotda 2026-yil avgust oyida Toshkent, Samarqand, Buxoro, Qarshi va Navoiy shaharlari bo‘yicha NASA POWER va ERA5 ma’lumotlarining quyosh radiatsiyasi, havo harorati va shamol tezligi ko‘rsatkichlari taqqoslangan. Quyosh radiatsiyasi bo‘yicha nisbiy o‘rtacha mutlaq farq 2,79–3,82% oralig‘ida bo‘lib, ikki manba o‘rtasida nisbatan yuqori moslik aniqlangan. Harorat bo‘yicha RMSE 1,03–3,06 °C, shamol tezligi bo‘yicha esa 0,84–1,91 m/s oralig‘ida qayd etilgan. Natijalar turli meteorologik parametrlarni yagona aniqlik darajasida qabul qilish mumkin emasligini va integratsiyalashgan energetika modellariga kiritishdan oldin har bir parametrni alohida tekshirish zarurligini ko‘rsatadi. Taklif etilgan yondashuv keyinchalik milliy kuzatuv ma’lumotlarini xalqaro ma’lumotlar bilan uyg‘unlashtirish va yagona ishonchli ma’lumotlar to‘plamini shakllantirish uchun metodologik asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Urraca, J., Huld, T., Gracia-Amillo, A. M., Martinez-Rubio, A., Valanzasca, P., & Dunlop, E. D. (2018). Evaluation of global horizontal irradiance estimates from ERA5 and COSMO-REA6 reanalyses using ground and satellite-based data. Solar Energy, 164, 339–354. https://doi.org/10.1016/j.solener.2018.02.059 DOI: https://doi.org/10.1016/j.solener.2018.02.059
[2] Khodayar, M., & Wang, J. (2018). Spatio-temporal graph routing for solar power forecasting. IEEE Transactions on Sustainable Energy, 10(2), 714–724. https://doi.org/10.1109/TSTE.2018.2844102 DOI: https://doi.org/10.1109/TSTE.2018.2844102
[3] Pfenninger, S., & Staffell, I. (2016). Long-term patterns of European photovoltaic output using 30 years of validated hourly reanalysis and satellite data. Energy, 114, 1251–1265. https://doi.org/10.1016/j.energy.2016.08.060 DOI: https://doi.org/10.1016/j.energy.2016.08.060
[4] Howells, M., Rogner, H., Strachan, N., Heaps, C., Huntington, H., Kypreos, S., Hughes, A., Silveira, S., DeCarolis, J., Bazilian, M., & Roehrl, R. A. (2011). OSeMOSYS: The open source energy modeling system: An introduction to its ethos, structure and development. Energy Policy, 39(10), 5850–5870. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.06.033 DOI: https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.06.033
[5] Karatayev, M., & Clarke, M. L. (2016). A review of current energy systems and green energy potential in Kazakhstan. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 52, 110–125. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.07.087 DOI: https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.10.078
[6] Staffell, I., Pfenninger, S. (2016). Using bias-corrected reanalysis to simulate current and future wind power output. Energy, 114, 1224–1239. https://doi.org/10.1016/j.energy.2016.08.068 DOI: https://doi.org/10.1016/j.energy.2016.08.068
[7] Pfenninger, S. (2017). Dealing with multiple decades of hourly wind and PV time series in energy models: A comparison of methods to reduce time resolution and the planning implications of inter-annual variability. Applied Energy, 197, 1–13. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2017.03.051 DOI: https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2017.03.051