GRUNT O‘ZANLI KANALLARDA OQIZIQLAR SARFINI HISOBLASH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Mazkur ilmiy maqola grunt o‘zanli kanallarda oqiziqlar sarfini aniqlashning mavjud hisob usullari tahlil qilinib, ularni takomillashtirish yo‘llari ishlab chiqilgan. Tadqiqotda oqim tezligi, suv chuqurligi, gidravlik nishablik hamda grunt zarrachalarining granulometrik tarkibi kabi asosiy omillarning oqiziqlar harakatiga ta’siri o‘rganilgan. Urganish natijalari asosida oqiziqlar sarfini hisoblash uchun empirik bog‘lanishlar aniqlashtirilgan hamda amaliy sharoitlarga moslashtirilgan takliflar berilgan. Taklif etilgan takomillashtirilgan hisob usullari grunt o‘zanli kanallarda cho‘kma va yuvilish jarayonlarini ishonchliroq baholash, kanallarning gidravlik barqarorligini oshirish hamda foydalanish xarajatlarini kamaytirishga xizmat qiladi. Olingan natijalar irrigatsiya va melioratsiya tizimlarida loyiha va hisob ishlarini olib borishda qo‘llash uchun tavsiya etiladi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Altunin, V. I. (1982). O‘zan jarayonlari va oqiziqlar harakati nazariyasi. Gidrometeoizdat.
[2] Meyer-Peter, E., & Müller, R. (1948). Formulas for bed-load transport. IAHR.
[3] Engelund, F., & Hansen, E. (1967). A monograph on sediment transport in alluvial streams. Technical University of Denmark.
[4] Bagnold, R. A. (1966). An approach to the sediment transport problem from general physics. U.S. Geological Survey. DOI: https://doi.org/10.3133/pp422I
[5] Vanoni, V. A. (1975). Sedimentation engineering. American Society of Civil Engineers.
[6] Julien, P. Y. (2010). Erosion and sedimentation. Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511806049
[7] Einstein, H. A. (1950). The bed-load function for sediment transportation in open channel flows. U.S. Department of Agriculture.
[8] Graf, W. H. (1971). Hydraulics of sediment transport. McGraw-Hill.
[9] Yalin, M. S. (1977). Mechanics of sediment transport. Pergamon Press.
[10] Abduraxmonov, B. S., & Xudoyberdiyev, J. J. (2015). Grunt o‘zanli kanallarning gidravlik barqarorligi. TIQXMMI.
[11] Chow, V. T. (1959). Open-channel hydraulics. McGraw-Hill.
[12] Raudkivi, A. J. (1998). Loose boundary hydraulics. Pergamon Press.
[13] Parker, G. (1990). Transport of gravel and sediment mixtures. IAHR Monograph.
[14] Nielsen, P. (2009). Coastal and estuarine sediment dynamics. World Scientific.
[15] Yang, C. T. (1996). Sediment transport: Theory and practice. McGraw-Hill.
[16] G‘ayimnazarov, I. X. (2025). Calculation of the parameters of the base rows in a non-stationary flow. Innovatsion texnologiyalar, 59(3), 62–66.
[17] G‘ayimnazarov, I., Eshev, S., Bazarov, O., Latipov, S., Rakhimov, A., & Guliyeva, S. (2025). Investigation of the initiation of sediment movement in mixed flows. AIP Conference Proceedings, 3256(1), 020041. DOI: https://doi.org/10.1063/5.0275207
[18] Eshev, S. S., Gayimnazarov, I. X., Latipov, S. A., Rahmatov, M. I., & Kholmamatov, I. K. (2023). Calculation of parameters of subsurface ridges in a steady flow of groundwater channels. AIP Conference Proceedings, 2612(1), 050033. DOI: https://doi.org/10.1063/5.0135363
[19] G‘ayimnazarov, I. X. (2024). Oqiziqlar harakatining boshlanishini tahlil qilish. Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences, 4(10), 142–147.
[20] Гайимназаров, И. Х. (2024). Натурные исследования по определению расхода наносов в условиях нестационарного течения. Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences, 4(4), 317–324.
[21] G‘ayimnazarov, I. X., Mamarasulov, S. R., & Toshmurodov, J. J. (2026). O‘zan tubi barqarorligini baholash usullari. Sanoatda raqamli texnologiyalar, 4(1), 237–241. DOI: https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.1.2026.30