PLATINA GURUHI METALLARINI AJRATIB OLGAN HOLDA MIS-ELEKTROLIT SHLAMLARINI QAYTA ISHLASH TEXNOLOGIYASINI ISHLAB CHIQISH VA TADQIQ QILISH
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Ushbu maqolada mis elektrolit shlamlarini qayta ishlash texnologiyasini takomillashtirish va platina guruhi metallari ajratib olish bo‘yicha o‘tkazilgan ilmiy tadqiqotlar natijalari keltirilgan. Tadqiqotda bosqichma-bosqich gidrometallurgik sxema taklif etiladi: kislotali muhitda misni ajratib olish, oksidlovchi eritmada oltin va selenni yuvib chiqarish, ammiak eritmasida kumushni yuvib ajratish hamda qolgan qattiq qoldiqni gidroksidlar bilan oksidlab platina guruhi metallar kontsentratini olish. Optimum sharoitlar eksperimental ravishda aniqlandi: 10% H₂SO₄ va 0,5–1,0% NaNO₂ aralashmasida 25–30 °C da misni eritib ajratish; 80–90 °C da NaNO₂ ishtirokida oltin va selendirni eritmaga o‘tkazish; eritmadan SO₂ gazi bilan oltinni va Na₂SO₃ eritmasi bilan selendirni selektiv cho‘ktirish; qoldiqni 25% ammiak eritmasida eritib kumushni ajratish; qoldiqni NaOH va NaNO₃ bilan ~300 °C da qizdirib, keyin suvda yuvib ajratish. Taklif etilgan texnologiya natijasida >99% Cu, ~95% Au, ~90% Ag va >98% Pt hamda Pd ajratib olindi. Olingan qimmatbaho metallarning jamoaviy kontsentrati tarkibida ~70–80% platina guruhi metallari mavjud bo‘lib, keyinchalik ularni tozalab, alohida metall sifatida olish mumkin. Ishning ilmiy yangiligi shundan iboratki, taklif etilgan usul yuqori haroratli pirometallurgik jarayonlarsiz, to‘liq gidrometallurgik usulda amalga oshiriladi. Olingan natijalar mis eritish korxonalarida mazkur texnologiyani joriy qilish platina guruhi metallari ajratib olish samaradorligini oshirish hamda ekologik xavfni kamaytirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Moosavi-Khoonsari E., Tripathi N. Переработка анодных шламов меди с акцентом на извлечение золота: обзор традиционных и современных технологий (Processes. 2024. Т. 12, №12. С. 2686. DOI: 10.3390/pr12122686). DOI: https://doi.org/10.3390/pr12122686
2. Кенжалиев Б.К., Требухов С.А., Володин В.Н., Требухов А.А., Тулеутай Ф.Х. Извлечение селена из промпродуктов металлургического производства (Комплексное использование минерального сырья. 2018. №4. С. 56–64).
3. Келехсаев А.В., Кузьмина И.С., Кожанов А.Л., Леонов А.С. Исследования по оптимизации технологии переработки электролитных шламов в металлургическом цехе Медного завода ЗФ ПАО «ГМК Норильский никель» (Цветные металлы. 2015. №6. С. 40–45).
4. Мельников Ю.Т., Кравцова Е.Д., Криницына Д.О. Гидрометаллургические технологии переработки шламов электрорафинирования меди и никеля (Цветные металлы. 2018. №12. С. 59–63).
5. Тер-Оганесянц А.К., Анисимова Н.Н., Шестакова Р.Д. и др. Гидрометаллургическая технология переработки электролитных шламов с получением высокоселективных концентратов платиновых металлов (Цветные металлы. 2005. №10. С. 69–72).
6. Лапшин Д.А. Автоклавные процессы в гидрометаллургии платиновых металлов (Цветные металлы. 2014. №5. С. 39–43).
7. Мастюгин С.А., Ласточкина М.А., Грейвер Т.Н., Вергизова Т.В. Разработка гидрометаллургической схемы переработки медеэлектролитных шламов с получением концентрата благородных металлов (Труды XIX Международной Черняевской конференции по химии и технологии платиновых металлов. Новосибирск, 2010. Ч. 2. С. 23–24).
8. Лапшин Д.А., Грабчак Е.Ф., Кузьмина И.С., Горячева Ю.А., Кожанов А.Л. Повышение эффективности производства платиновых концентратов из электролитных шламов в ЗФ ОАО «ГМК Норильский никель» (Труды III Международного конгресса «Цветные металлы». Красноярск, 2011. С. 418–420).
9. Федосеев И.В., Баркан М.Ш. Модернизация технологии получения концентратов платиновых металлов на Медном заводе ОАО «Норильский никель» (Цветные металлы. 2014. №2. С. 66–69).
10. Ефимов А.А., Леонов А.С., Кожанов А.Л., Кузьмина И.С. Переработка электролитных медных шламов с применением углеродсодержащего восстановителя (Цветные металлы. 2018. №6. С. 72–78).
11. Вохидов Б.Р. Разработка технологии получения платиновых металлов из техногенных отходов (Евразийский союз ученых (серия технические науки). 2020. Т. 75, №1. С. 38–46). DOI: https://doi.org/10.31618/ESU.2413-9335.2020.1.75.822
12. Хурсанов А.Х., Хасанов А.С., Вохидов Б.Р. Разработка технологии получения аффинированного палладиевого порошка из отработанных электролитов (Горный вестник Узбекистана. 2019. №1(76). С. 58–61).