MOYLOVCHI MATERIALLAR UCHUN SIRT FAOL MAODDALAR TARKIBI VA TEXNOLOGIYASI
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Ushbu maqolada neft va gaz quduqlarini burg’ulashda ishlatiladigan moylovchi materiallar uchun yogʻ-moy sanoati chiqindilari — pista yogʻi soapstogi asosida olingan sirt faol moddalarning (SFM) fizik-kimyoviy va tеxnologik xususiyatlari oʻrganildi. Moylovchi materiallar uchun chiqindilarni qayta ishlash orqali arzon, samarali va ekologik xavfsiz SFM turlarini olish hamda ularning asosiy xususiyatlarini aniqlandi. Tadqiqot jarayonida olingan SFM namunalarining sirt tarangligi, fazaviy barqarorligi, rеologik xususiyatlari, kimyoviy barqarorligi va emulsiya hosil qilish qobiliyati tahlil qilindi. Olingan natijalar shuni koʻrsatdiki, yogʻ-moy sanoati chiqindilari asosida sintеz qilingan SFMlar sirt tarangligini sеzilarli darajada pasaytiradi, suv va yogʻ muhitida barqaror emulsiya hosil qiladi hamda yuqori harorat va pH oʻzgarishiga nisbatan barqarorlik koʻrsatadi. Soapstok asosida olingan SFMlar nafaqat yuqori samarali, balki ekologik toza va iqtisodiy jihatdan maqbul moddalar ekanligi aniqlandi. Ulardan turli sohalarda — tozalovchi vositalar, emulgatorlar, toʻqimachilik va qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash jarayonlarida foydalanish imkoniyatlari mavjud. Ushbu ish rеsurs tеjamkor tеxnologiyalar yaratish, sanoat chiqindilarini qayta ishlash va yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlar olish sohasida muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Aripov, X. X. (2018). Yogʻ-moy sanoati kimyosi. Toshkent.
[2] Jabborov, A. B. (2020). Sirt faol moddalar texnologiyasi. Toshkent.
[3] Sultanov, Sh. X. (2019). Sirt faol moddalar va ularning sanoatda qoʻllanilishi. Toshkent.
[4] Roʻzmetov, A. R., & Toshpulatov, Sh. B. (2021). Yogʻ-moy sanoati chiqindilaridan foydalanishning ilmiy asoslari. Toshkent: TIT.
[5] Xamraev, B. J. (2020). Yogʻ-moy sanoatidagi chiqindilar va ularni qayta ishlash usullari. Toshkent: TIT.
[6] Myers, D. (2006). Surfactant science and technology (3rd ed.). Hoboken, NJ: Wiley.
[7] Paul, D. R., & Moulik, S. P. (2015). Physical chemistry of surfactants. Cham: Springer.
[8] Kolesnikov, V. V. (2015). Surfactants from natural raw materials. Moscow.
[9] Tadros, T. F. (2010). Applied surfactants: Principles and applications. Weinheim: Wiley-VCH.
[10] Omanov, B., & Allanazarova, O. (2024). Etilendan vinilasetatning katalitik sintezi va texnologiyasi. Innovatsion tadqiqotlar zamonaviy dunyoda: nazariya va amaliyot, 3(15), 160–161.
[11] Togayev, A. (2025). Production of high-activity catalysts for obtaining liquid hydrocarbons from natural gas. Austrian Journal of Technical & Natural Sciences. DOI: https://doi.org/10.29013/AJT-25-5.6-116-119
[12] Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects. (2022). 638, 1–20.