SELLYULOZA NANOKRISTALLARI VA FUNKSIONAL AKRIL MONOMERLARI OʻRTASIDAGI KIMYOVIY REAKSIYANI TADQIQ ETISH HAMDA ULARNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARINI OʻRGANISH

Maqola Yon paneli

PDF Acceptance Certificate
Nashr etilgan: 20.09.2026
DOI: https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.3.2026.41
Kalit so‘zlar:
Sellyuloza nanokristallari, 2-karboksietil akrilat, funksional akril monomer, kimyoviy reaksiya, fizik-kimyoviy xossalar, IQ spektroskopiyasi, SEM, TGA, DTG, termik barqarorlik, morfologiya, funksional guruhlar, radikal inisiator, KPS, H₂O₂

Maqolaning Asosiy Qismi

Tursunboyev, A.Q.
Qarshi davlat texnika universiteti
Ochilov, A.A.
Buxoro davlat texnika universiteti
Maxmudov, R.A.
Buxoro davlat texnika universiteti

Annotatsiya

Ushbu tadqiqotda sellyuloza nanokristallari (SNK) va funksional akril monomer — 2-karboksietil akrilat (2KEA) o‘rtasidagi kimyoviy reaksiya o‘rganilib, hosil bo‘lgan mahsulotning morfologik, strukturaviy va termik xususiyatlari kompleks tadqiq qilindi. Reaksiya kaliy persulfat (KPS) inisiatori ishtirokida 60–70 °C haroratda amalga oshirildi. Olingan mahsulotning xossalari skanerlovchi elektron mikroskopiya (SEM), infraqizil spektroskopiya (IQ), termogravimetrik (TGA) va differensial termogravimetrik (DTG) tahlil usullari yordamida baholandi. SEM natijalari reaksiya natijasida sellyuloza nanokristallarining dastlabki tayoqchasimon morfologiyasi o‘zgarib, zarrachalar agregatsiyasi va zichroq tuzilma hosil bo‘lganini ko‘rsatdi. IQ tahlilida 1732, 1545, 2922 va 2853 sm⁻¹ sohalaridagi xarakterli yutilish cho‘qqilari 2KEA fragmentlarining sellyuloza nanokristallari bilan o‘zaro ta’sirlashganini tasdiqladi. DTG natijalariga ko‘ra, maksimal termik parchalanish harorati 360 °C dan 385 °C gacha oshgan, TGA natijalarida esa 600 °C dagi qoldiq massa 11,8 % dan 21,2 % gacha ortgan. Olingan natijalar 2KEA bilan funksionallashtirish natijasida sellyuloza nanokristallarining termik barqarorligi va fizik-kimyoviy xususiyatlari yaxshilanganini ko‘rsatadi. Sintez qilingan material yuqori samarali adgezion kompozitsiyalar va funksional nanomateriallar yaratish uchun istiqbolli asos sifatida baholandi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

Maqola Tafsilotlari

Son

Jild 4 № 3 (2026)

Bo‘lim

Kimyoviy texnologiya va qurilish
Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)

O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:

  1. Mualliflik huquqi:
    Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi.

  2. Litsenziya turi:
    Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:

    • Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
    • Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
    • Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
    • Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.

  3. Kommersiyaviy foydalanish:
    Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi.

  4. Hujjatni o‘zgartirish:
    Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak.

  5. Mas’uliyat cheklovi:
    Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi.

  6. Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
    Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.

Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.

Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)

Muallif biografiyalari

Tursunboyev, A.Q., Qarshi davlat texnika universiteti

Qarshi davlat texnika universiteti assistent-o‘qituvchisi, Shahrisabz, O‘zbekiston

Ochilov, A.A., Buxoro davlat texnika universiteti

T.f.d., dotsent, kafedra mudiri, Buxoro davlat texnika universiteti, Buxoro, O‘zbekiston

Maxmudov, R.A., Buxoro davlat texnika universiteti

T.f.d., professor, kafedra professori, Buxoro davlat texnika universiteti, Buxoro, O‘zbekiston

Iqtibos keltirish tartibi

Tursunboyev, A. Q., Ochilov, A. A., & Maxmudov, R. A. (2026). SELLYULOZA NANOKRISTALLARI VA FUNKSIONAL AKRIL MONOMERLARI OʻRTASIDAGI KIMYOVIY REAKSIYANI TADQIQ ETISH HAMDA ULARNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARINI OʻRGANISH. Sanoatda Raqamli Texnologiyalar, 4(3), 290-296. https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.3.2026.41

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] Klemm, D., Kramer, F., Moritz, S., Lindström, T., Ankerfors, M., Gray, D., & Dorris, A. (2011). Nanocelluloses: A New Family of Nature-Based Materials. Angewandte Chemie International Edition, 50(24), 5438–5466. https://doi.org/10.1002/anie.201001273 DOI: https://doi.org/10.1002/anie.201001273

[2] Habibi, Y., Lucia, L. A., & Rojas, O. J. (2010). Cellulose nanocrystals: Chemistry, self-assembly, and applications. Chemical Reviews, 110(6), 3479–3500. https://doi.org/10.1021/cr900339w DOI: https://doi.org/10.1021/cr900339w

[3] Moon, R. J., Martini, A., Nairn, J., Simonsen, J., & Youngblood, J. (2011). Cellulose nanomaterials review: Structure, properties and nanocomposites. Chemical Society Reviews, 40(7), 3941–3994. https://doi.org/10.1039/C0CS00108B DOI: https://doi.org/10.1039/c0cs00108b

[4] Dufresne, A. (2013). Nanocellulose: From Nature to High Performance Tailored Materials. Berlin: Walter de Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783110254600 DOI: https://doi.org/10.1515/9783110254600

[5] Trache, D., Hussin, M. H., Haafiz, M. K. M., & Thakur, V. K. (2017). Recent progress in cellulose nanocrystals: Sources and production. Nanoscale, 9, 1763–1786. https://doi.org/10.1039/C6NR09494E DOI: https://doi.org/10.1039/C6NR09494E

[6] Abitbol, T., Rivkin, A., Cao, Y., Nevo, Y., Abraham, E., Ben-Shalom, T., Lapidot, S., & Shoseyov, O. (2016). Nanocellulose, a tiny fiber with huge applications. Current Opinion in Biotechnology, 39, 76–88. https://doi.org/10.1016/j.copbio.2016.01.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.copbio.2016.01.002

[7] Goffin, A.-L., Raquez, J.-M., Duquesne, E., Siqueira, G., Habibi, Y., Dufresne, A., & Dubois, P. (2011). From interfacial ring-opening polymerization to melt processing of cellulose nanowhisker-filled polylactide-based nanocomposites. Biomacromolecules, 12(7), 2456–2465. https://doi.org/10.1021/bm2004414 DOI: https://doi.org/10.1021/bm200581h

[8] Zoppe, J. O., Ruottinen, V., Ruotsalainen, J., Rönkkö, S., Johansson, L.-S., Hinkkanen, A., & Osterberg, M. (2014). Synthesis of cellulose nanocrystal-based hybrid materials by surface-initiated polymerization. Polymer Chemistry, 5, 6039–6047. https://doi.org/10.1039/C4PY00637D

[9] Roy, D., Cambre, J. N., & Sumerlin, B. S. (2010). Future perspectives and recent advances in stimuli-responsive materials. Progress in Polymer Science, 35(1–2), 278–301. https://doi.org/10.1016/j.progpolymsci.2009.10.008 DOI: https://doi.org/10.1016/j.progpolymsci.2009.10.008

Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari