KON LAHIMLARINING SUVLANGANLIGINI ANIQLASH VA UNING TURG‘UNLIGIGA TA’SIRINI BAHOLASH
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Mazkur maqolada kon lahimlarining suvlanganlik darajasini aniqlash hamda uning yer osti kon inshootlari turg‘unligiga ta’sirini baholash masalalari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot jarayonida yer osti suvlarining tog‘ jinslarining fizik-mexanik xususiyatlariga, jumladan mustahkamlik ko‘rsatkichlari, g‘ovaklik bosimi va deformatsion holatiga ta’siri tahlil qilingan. Kon lahimlari atrofidagi suvlanish zonalarini aniqlashda vizual kuzatuvlar, laboratoriya sinovlari va gidrogeologik tadqiqot usullaridan foydalanish imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, suvlanishning salbiy oqibatlarini kamaytirish va kon lahimlarining uzoq muddatli turg‘unligini ta’minlash uchun drenaj tizimlarini tashkil etish, in’eksiya ishlari hamda zamonaviy mustahkamlash usullaridan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari kon-geologik sharoitlarda gidrogeologik xavflarni oldindan baholash va xavfsiz qazib olish ishlarini tashkil etishda amaliy ahamiyatga ega.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Егоров, П. В., & Егоров, О. П. (n.d.). Влияние нарушенности и обводненности горных пород на устойчивость горных выработок. Физические процессы горного производства. https://cyberleninka.ru/article/n/vliyanie-narushennosti-i-obvodnennosti-gornyh-porod-na-ustoychivost-gornyh-vyrabotok/viewer
[2] Суимбаева, А. М., Имашев, А. Ж., Жунусбекова, Г. Ж., & Мусин, А. А. (2025). Оценка устойчивости горных выработок в зонах влияния отработанных пространств. Горный журнал Казахстана, (10). https://doi.org/10.48498/minmag.2025.246.10.010 DOI: https://doi.org/10.48498/minmag.2025.246.10.010
[3] Булычев, Н. С. (1994). Механика подземных сооружений. Москва: Недра.
[4] G‘aniyev, Q. G‘., & Hojiboyev, M. A. (2002). Muhandislik geologiyasi va gidrogeologiya asoslari. Toshkent: O‘qituvchi.
[5] Зродников, В. В., & Галперин, А. М. (2005). Гидрогеомеханика подземных сооружений. Москва: Горная промышленность.
[6] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2021). Ilmiy nashrlarni tayyorlash va chop etish tartibi to‘g‘risidagi nizom. https://lex.uz
[7] International Organization for Standardization. (2018). ISO 690:2010 Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources. ISO.
[8] Brady, B. H. G., & Brown, E. T. (2006). Rock mechanics for underground mining (3rd ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-2116-9 DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4020-2116-9
[9] Hartman, H. L., & Mutmansky, J. M. (2002). Introductory mining engineering (2nd ed.). John Wiley & Sons.