QUYUV ISHLAB CHIQARISHIDA ISHCHILARNING ISSIQLIK YUKLAMASINI BAHOLASH VA MEHNAT HAMDA DAM OLISH REJIMINI ASOSLASH

Maqola Yon paneli

PDF (Online First) (ruscha)
Nashr etilgan: 10.10.2026
DOI: https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.3-1.2026.27
Kalit so‘zlar:
quyuv ishlab chiqarishi, issiqlik yuklamasi, WBGT, issiqlik nurlanishi, standart og‘ish, sezgirlik tahlili, mehnat va dam olish rejimi

Maqolaning Asosiy Qismi

Lazarenkov, A.M.
Belarusian National Technical University image/svg+xml
Pozdnyakov, V.M.
Belarus kasaba uyushmalari federatsiyasining “MITSO” xalqaro universiteti

Annotatsiya

Ishning maqsadi quyuv ishlab chiqarishida issiqlik yuklamasini baholashni bajariladigan operatsiyalar va dam olish zonasidagi sharoitlar bilan bog‘lash, shuningdek, mehnat va dam olish rejimini tanlash uchun miqdoriy asos yaratishdan iborat. Maqsadli adabiyotlar tahlili, chop etilgan umumlashtirilgan ko‘rsatkichlarni taqqoslash hamda 36 ta variant bo‘yicha deterministik ssenariy hisobidan foydalanildi. Nashrlardagi o‘rtacha WBGT qiymatlari standart og‘ishlari bilan grafikda ko‘rsatildi; issiqlik ta’sirini kamaytirish tadbirlarining natijalari alohida taqqoslandi. Hisoblarda ish zonasidagi WBGT qiymatlari 32, 34 va 36 °C, dam olish zonasida 24, 27 va 29 °C, tanaffus davomiyligi esa bir soat ichida 10, 20, 30 va 40 daqiqa deb qabul qilindi. Hisoblangan o‘rtacha WBGT qiymatlari 26,67–34,83 °C oralig‘ini tashkil etdi. Bir soatning 30 daqiqasi dam olishga ajratilganda, dam olish zonasidagi WBGTni 29 dan 24 °C gacha pasaytirish o‘rtacha indeksni 2,50 °C ga kamaytirdi. Natijalar dam olish davomiyligi va sharoitlarini birgalikda hisobga olish zarurligini ko‘rsatadi. Maqola chop etilgan ma’lumotlarning ikkilamchi tahlili va hisobiy tahlilga asoslangan; ishlab chiqarish sharoitidagi yangi o‘lchov natijalari taqdim etilmagan.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

Maqola Tafsilotlari

Son

Jild 4 № 3-1 (2026): Maxsus son

Bo‘lim

Ekologiya, mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi
Creative Commons License

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)

O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:

  1. Mualliflik huquqi:
    Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi.

  2. Litsenziya turi:
    Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:

    • Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
    • Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
    • Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
    • Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.

  3. Kommersiyaviy foydalanish:
    Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi.

  4. Hujjatni o‘zgartirish:
    Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak.

  5. Mas’uliyat cheklovi:
    Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi.

  6. Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
    Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.

Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.

Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)

Muallif biografiyalari

Lazarenkov, A.M., Belarusian National Technical University

Texnika fanlari doktori, professor, Belarus milliy texnika universiteti «Mehnat muhofazasi» kafedrasi professori, Minsk, Belarus.

Pozdnyakov, V.M., Belarus kasaba uyushmalari federatsiyasining “MITSO” xalqaro universiteti

Belarus kasaba uyushmalari federatsiyasining “MITSO” xalqaro universiteti ta’lim muassasasi rektori, Minsk, Belarus.

Iqtibos keltirish tartibi

Lazarenkov, A. M., & Pozdnyakov, V. M. (2026). QUYUV ISHLAB CHIQARISHIDA ISHCHILARNING ISSIQLIK YUKLAMASINI BAHOLASH VA MEHNAT HAMDA DAM OLISH REJIMINI ASOSLASH. Sanoatda Raqamli Texnologiyalar, 4(3-1). https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.3-1.2026.27

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] Лазаренков, А. М. (2022). Условия труда на рабочих местах заливщиков металла. Литье и металлургия, (1), 130–134. https://doi.org/10.21122/1683-6065-2022-1-130-134 DOI: https://doi.org/10.21122/1683-6065-2022-1-130-134

[2] Chen, W.-Y., Lo, C.-L., Chen, C.-P., Juang, Y.-J., Yoon, C., & Tsai, P.-J. (2014). Prioritizing factors associated with thermal stresses imposed on workers in steel and iron casting industries using the Monte Carlo simulation and sensitivity analysis. Journal of Occupational Health, 56(6), 505–510. https://doi.org/10.1539/joh.14-0078-FS DOI: https://doi.org/10.1539/joh.14-0078-FS

[3] Giahi, O., Darvishi, E., Aliabadi, M., & Khoubi, J. (2016). The efficacy of radiant heat controls on workers’ heat stress around the blast furnace of a steel industry. Work, 53(2), 293–298. https://doi.org/10.3233/WOR-152104 DOI: https://doi.org/10.3233/WOR-152104

[4] International Organization for Standardization. (2023). Ergonomics of the thermal environment—Analytical determination and interpretation of heat stress using calculation of the predicted heat strain (ISO Standard No. 7933:2023). https://www.iso.org/standard/78240.html

[5] Lazarenkov, A. M., Ivanov, I. A., Sadoha, M. A., Narziev, Sh. M., & Jumanazarov, S. S. (2024). Impact of production environment and labor process factors on the body of foundry workers. Science and Innovation, 3(A4), 285–292. https://doi.org/10.5281/zenodo.11079174

[6] Lazarenkov, A. M., & Narziev, Sh. M. (2025). Working conditions of employees in electroplating shops. Oscar Journal of Applied Science and Technology, 5(12), 83–88. https://oscarpubhouse.net/index.php/ojast/article/view/218 DOI: https://doi.org/10.37547/ajast/Volume05Issue12-13

[7] National Institute for Occupational Safety and Health. (2016). Criteria for a recommended standard: Occupational exposure to heat and hot environments (DHHS [NIOSH] Publication No. 2016-106). Centers for Disease Control and Prevention. https://www.cdc.gov/niosh/docs/2016-106/pdfs/2016-106.pdf

[8] Norloei, S., Jafari, M. J., Omidi, L., Khodakarim, S., Bashash, D., Abdollahi, M. B., & Jafari, M. (2017). The effects of heat stress on a number of hematological parameters and levels of thyroid hormones in foundry workers. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 23(4), 481–490. https://doi.org/10.1080/10803548.2016.1246122 DOI: https://doi.org/10.1080/10803548.2016.1246122

[9] Sharma, M., Alam, M. S., Sharma, K., & Kataria, K. K. (2025). Assessing implications of occupational heat stress on the physiological and productive attributes of small-scale foundry workers in Northern India. Work, 82(3), 682–703. https://doi.org/10.1177/10519815241289664 DOI: https://doi.org/10.1177/10519815241289664

Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari

O'xshash maqolalar

Siz ham ushbu maqola uchun {$ advancedSearchLink} olishingiz mumkin.