Raqamli saqlash va arxivlash siyosati

Ushbu siyosat jurnalning tasdiqlangan saqlash infratuzilmasi, nashr etilgan kontent va metadata uzluksiz ochiqligini qo‘llab-quvvatlovchi choralar hamda hali tasdiqlanishi kerak bo‘lgan cheklovlarni bayon qiladi. Sozlamada yoqilgan xizmat amalda arxivlayotgan xizmatdan ajratiladi. Inglizcha matn asosiy versiya; o‘zbekcha va ruscha matnlar ayni siyosatni ifodalaydi.

Texnik holat 2026-yil 1-sentabrda tekshirildi. Bu muayyan vaqtdagi audit; infratuzilma o‘zgarsa xizmatlar qayta tekshirilib, bayonot yangilanishi kerak.

1. Maqsad va qo‘llanish doirasi

Jurnal nashr etilgan maqola, son fayli, OJSdagi qo‘shimcha material, metadata va doimiy identifikatorlarni uzoq muddat topish va ochish imkonini saqlashni maqsad qiladi. Saqlash bitta sayt nusxasiga bog‘lanmasligi kerak.

Siyosat ochiq ilmiy yozuvga taalluqli. Maxfiy submission, taqriz va tahririy ish fayllari alohida retention hamda access controlni talab qiladi va ochiq arxiv tarkibiga va’da qilinmaydi.

2. Tasdiqlangan infratuzilma

Tasdiqlangan saqlash va uzluksizlik komponentlari — public OJS son va maqola arxivi, OAI-PMH metadata, Crossref DOI ro‘yxati hamda lokal Hestia server backuplari. OJS public LOCKSS va CLOCKSS gateway sahifalarini ochadi, biroq qabul, harvesting yoki saqlangan holdings tasdiqlanmagan. Ayrim mualliflar maqolalarni DSpace yoki boshqa tashqi xizmatlarga ixtiyoriy joylaydi; bu depositlar jurnal tomonidan boshqarilmaydi va to‘liq jurnal arxivi hisoblanmaydi.

3. Uzoq muddatli saqlash strategiyasi

Amaldagi strategiya asosiy OJS arxivi, mashinada o‘qiladigan OAI-PMH metadata, Crossref DOI doimiyligi va qisqa muddat saqlanadigan lokal tiklash backuplarini birlashtiradi. Tashqi indeksatsiya va mualliflarning ixtiyoriy depositlari topiluvchanlikni oshiradi yoki qo‘shimcha nusxa beradi, ammo kafolatlangan preservation xizmati sifatida ko‘rsatilmaydi. Jurnal bu yozuvlarni imkon qadar saqlaydi va mustaqil tasdiqlangan preservation xizmati qo‘shilganda siyosatni yangilaydi.

4. OJS nashr arxivi

Nashr etilgan son va maqolalar OJS landing page va yuklanadigan fayllar bilan ochiq. OJS son, maqola, muallif, metadata va fayllar aloqasini saqlaydi.

Tiklash uchun production DB, public fayllar va kerakli non-public OJS fayllari birga olinishi lozim. Faqat PDFlarni ko‘chirish to‘liq nashr strukturasini saqlamaydi.

5. LOCKSS va CLOCKSS gateway holati

OJSdagi public LOCKSS va CLOCKSS gateway sozlamalari yoqilgan. Jurnalda ushbu tarmoqlardan biri kontentni qabul qilib saqlayotganini ko‘rsatuvchi sertifikat, xizmat shartnomasi yoki holdings dalili yo‘q. Shu sabab gateway mavjudligi faqat texnik ochiqlikni tasdiqlaydi va kafolatlangan LOCKSS yoki CLOCKSS preservation deb ko‘rsatilmaydi.

6. Repository va muallif self-archiving

DSpace jurnalning rasmiy preservation repositorysi sifatida jurnal tomonidan boshqarilmaydi. Mualliflar maqolalarini ixtiyoriy joylashi mumkin va self-archiving majburiy emas. Jurnal qamrov, deposit vaqti, saqlash yoki yangilanishni boshqarmaydi, shuning uchun DSpace to‘liq yoki rasmiy SRT arxivi deb da’vo qilinmaydi.

7. Server backuplari va tiklash

Hestia jurnal sayti va ma’lumotlar bazasi komponentlarini o‘z ichiga olgan lokal server backuplarini yaratadi. Backuplar to‘rt kungacha saqlanadi va ularga faqat vakolatli server administratori kira oladi. Hozir off-site yoki geografik ajratilgan nusxa mavjud emas. Sayt va bazani muvaffaqiyatli tiklash sinovi 2026-yil 7-iyulda bajarilgan. Bu backuplar operatsion tiklashga xizmat qiladi, biroq mustaqil uzoq muddatli preservation o‘rnini bosmaydi.

8. Metadata saqlash va interoperabellik

OJS OAI-PMH endpointi Identify va Dublin Core recordlarini muvaffaqiyatli qaytaradi. DSpace ham OAI-PMH beradi; undagi SRT yozuvlarida tavsifiy metadata va fayllar mavjud.

Saqlanadigan asosiy metadata title, authors, mavjud contributor IDlari, abstract, keywords, date, issue context, language, licence, DOI, URL va fayl/notice aloqalarini qamrashi kerak. Exportlar backup bilan saqlanib, migratsiyadan keyin tekshiriladi.

9. DOI ro‘yxati va doimiyligi

Crossref plugini production rejimida faol. OJSda registered DOI yozuvlari bor; tekshirilgan yangi DOI doi.org orqali maqolaga ochildi va Crossref API metadata qaytardi. DOI identifikatsiya va discoveryni ta’minlaydi, maqola faylini saqlamaydi.

Jurnal DOI metadata va destination URLlarni saqlashi kerak. URL o‘zgarsa yangi DOI berilmay, Crossref resource URL yangilanadi. Notice va DOI tarixi Tuzatishlar, retraksiyalar va xavotir bayonotlari siyosatiga muvofiq saqlanadi.

10. Yaxlitlik tekshiruvi

Texnik muharrir va vakolatli server administratori son va maqolalar, fayllar, OAI-PMH yozuvlari, DOI ishlashi, backup bajarilishi va tiklash tayyorligini tekshirishi kerak. 2026-yil 7-iyuldagi muvaffaqiyatli tiklash sinovi recovery tartibi amalda sinanganini tasdiqlaydi, ammo keyingi backuplar ham monitoring va davriy qayta sinovni talab qiladi. Yo‘qolgan fayl, buzilgan DOI yoki ishlamagan backup qayd etilib tuzatiladi.

11. Jurnal yopilganda uzluksiz kirish

Faol nashr to‘xtasa, Qarshi davlat texnika universiteti OJS saytini imkon qadar read-only holatda saqlash hamda domen va Crossref DOI manzillarini davom ettirish uchun mas’ul. Tashqi bazalardagi metadata va nusxalar qo‘shimcha kirish berishi mumkin, biroq kafolatlangan arxiv deb ko‘rsatilmaydi. Jurnal closure xabarini e’lon qilishi va OJS bazasi, fayllar hamda DOI hisobini birgalikda saqlashi kerak.

12. Amaldagi cheklovlar

PKP Preservation Network faol deb da’vo qilinmaydi: mos plugin va muvaffaqiyatli deposit tasdiqlanmagan.
LOCKSS/CLOCKSS gateway sahifalari yoqilgan, ammo qabul, harvesting va saqlangan holdings tasdiqlanmagan.
DSpace depositlari mualliflarning ixtiyoriy self-archiving amaliyoti bo‘lib, to‘liq qamrovni kafolatlamaydi.
Backuplar lokal, to‘rt kungacha saqlanadi va off-site nusxasi yo‘q.
Closure majburiyati OJS, domen va DOI linklarini imkon qadar saqlashdan iborat; alohida moliyalashtirilgan mustaqil preservation archive da’vo qilinmaydi.

13. Mas’uliyat va aloqa

Uzluksizlik majburiyati uchun Qarshi davlat texnika universiteti mas’ul. Texnik muharrir OJS va metadata tekshiruvlarini muvofiqlashtiradi, vakolatli server administratori esa backup kirishi va tiklashni boshqaradi. Yo‘qolgan fayl, buzilgan DOI yoki arxiv nomuvofiqligi haqida Texnik muharrir kuzatadigan admin@srt-journal.uz manziliga xabar berish mumkin.

Ushbu siyosatni Nashr etikasi bayonoti, Ochiq foydalanish siyosati va Tuzatishlar va retraksiyalar siyosati bilan birga o‘qing.