KO‘HITANG GABBRO-GRANITOID MASSIVI TOG‘ JINSLARINING GEOKIMYOVIY XUSUSIYATLARI (HISOR TOG‘ TIZMASINING JANUBIY-G‘ARBIY TARMOQLARI)
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Maqolada Hisor tog‘ tizmasining janubi-g‘arbiy tarmoqlarida joylashgan Ko‘hitang gabbro-granitoid massivining intruziv va gipabissal tog‘ jinslari geokimyoviy hamda petrogenetik jihatdan tadqiq etilgan. Turli yosh va tarkibga ega magmatik hosilalar geologik munosabatlari va petrogeokimyoviy xususiyatlariga ko‘ra Zarabog‘, Shalqon, Ko‘hitang va Janubiy Tyon-Shon majmualariga ajratilgan. Tadqiqotlarda petrografik va mineralogik kuzatuvlar bilan bir qatorda ICP-MS usulidagi geokimyoviy tahlil natijalaridan foydalanilgan. Zarabog‘ majmuasi granitoidlarining I-turdagi granitlarga mansubligi hamda ularning subduksiya zonalari yoki faol kontinental chekka sharoitlarida shakllanganligi asoslangan. Shalqon majmuasi jinslarida siderofil va litofil elementlarning differensial taqsimlanishi qayd etilgan. Ko‘hitang diabaz-granofirli daykali majmuasi fosfor, oltin, kumush, polimetallar va nodir yer elementlariga geokimyoviy ixtisoslashganligi aniqlangan. Janubiy Tyon-Shon majmuasining ishqoriy-asosli daykalari esa mantiya kelib chiqishli ishqoriy-bazaltoid magmalarning yer qobig‘i materiali bilan aralashuvi natijasida shakllanganligi bilan tavsiflanadi. Tomchali uchastkasidagi litogeokimyoviy oreollar Au–Ag–As–Pb–Zn–Cd–Cu–Bi–Sb va Mo–W–Nb–Y–Sc–NYE assotsiatsiyalarini ajratish imkonini bergan bo‘lib, hududning oltin-kumush-polimetall hamda volfram-molibden-nodir metall ma’danlashuviga istiqbolliligini ko‘rsatadi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Абдуллаев Х.М. Генетическая связь оруденения с гранитоидными интрузиями. Т.: АН УзССР, 1950. – 243 с.
2. Абдуллаев Х.М. Магматизм и оруденение Средней Азии. – Ташкент: Издво. АН УзССР, 1960. – 147 с.
3. Ахунджанов Р., Каримова Ф.Б., Зенкова С.О. Плутонические дайки Юго-Западных отрогов Гиссарского хребта /Геология и минеральные ресурсы, 2020. № 5. – С.28-35.
4. Геология и полезные ископаемые Республики Узбекистан / Главные редакторы Т.Ш. Шаякубов, Т.Н. Далимов «Университет» 1998. – 704 с.
5. Далимов Т.Н., Ганиев И.Н. Эволюция и типы магматизма Западного Тянь-Шаня. - Т.: Университет. - 2010. - 227 с.
6. Диваев Ф.К., Миркамалов Р.Х., Далимов Р.Т., Селтманн Р.,
Конопелько Д.Л. / Эволюция гранитоидного магматизма Западного Тянь-Шаня (Узбекистан). Материалы III международной геологической конференции. – Екатеринбург, Россия – Екатеринбург: ИГГ УрО РАН. – 2017. – С.83-85.
7. Ежков Ю.Б., Рахимов Р.Р., Панасюченко В.К., Новикова И.В. Редкие элементы Узбекистана // ГП «НИИМР», Ташкент, 2013. 150 с.
8. Ежков Ю.Б., Рахимов Р.Р., Новикова И.В. Редкоземельные элементы. Геохимия, минералогия, месторождения // ГП «ИМР», Ташкент, 2013. 180 с.
9. Исамухамедов И.М., Купченко П.Д., Василевский Б.Ф. Магматизм и некоторые вопросы металлогении Юго-Западных отрогов Гиссарского хребта. - Т.: ТашГУ, 1962. - 400 с.
10. Карта магматических комплексов Узбекской ССР // Туляганов Х.Т., Юдалевич З.А., Коржаев В.П. и др. Ташкент, Фан, 1984. – 346 с.
11. Каталог интрузивных массивов Узбекистана / Ташкент: Фан, 1975.
Часть II – 431 c.
12. Миркамалов Р.Х., Чирикин В.В., Диваев Ф.К. Геодинамические реконструкции орогенного пояса Западного Тянь-Шаня и прогнозирование эндогенных месторождений в породах фундамента. Методические рекомендации). Т.: ГП «ИМР», 2019. - 162 с.
13. Петрография Узбекистана. Ташкент: Фан, 1965. - Т. – Книга 1.- 448 с.
14. Практическая петрология: методические рекомендации по изучению магматических образований применительно к задачам госгеолкарт / Отв. ред. Л.Н.Шарпенок. С.-П.: ВСЕГЕИ, 2017. - 168 с.
15. Стратифицированные и интрузивные образования Узбекистана / Главный редактор Ахмедов Н.А. Т.: ГП «ИМР», 2000. – 541 с.
16. Хамрабаев И.Х. Магматизм и постмагматические процессы в Западном Узбекистане. - Т.: АН УзССР, 1958. - 479 с
17. Хамрабаев И.Х. Петролого-геохимические критерии рудоносности магматических комплексов (на примере Узбекистана). - Т.: Фан, 1969. – 212 с.
18. Flavien Choulet, Reimar Seltmann, Farid Divaev, Vitaly Shatov, Dmitry Konopelko. Mantle‑triggered intrusions in the western Central Asian Orogenic Belt: implications for the fertilisation of the crust in Tian Shan, Uzbekistan / International Journal of Earth Sciences (2022) 111 p. 2691–2714. DOI: https://doi.org/10.1007/s00531-022-02172-7
19. Ileshov K.M., Qurbonov A.A., Abdullayev L.A., Rahmatullayev I.F. Gabbro-granitoidli Zarabog‘ majmusining petrografiyasi (Hisor tog‘ tizmasining janubiy-g‘arbiy tarmoqlari) // Geologiya fanlari universitetining xabarnomasi, № 3, 2026. 84-91-betlar.
20. Ishbaev Kh.D., Dalimov N.R., Qurbonov A.A., Ileshov K.M., Shukurov A.Kh., Starostin V.I. Samsonov A.A. Alkaline Lamprophyres of the Chatkal-Kuramin Region (Middle Tien Shan) // ISSN 0145-8752, Moscow University Geology Bulletin, 2025, Vol. 80, No. 4, pp. 533–553.
21. Jumaniyozov D.I., Karimova F.B., Xoʻjjiev M.O., Ileshov K.M., Qurbonov А.А., Samandarova Sh.Y. Oʻzbekiston togʻ jinslarining etalon namunalar katalogi. / Toshkent: «Ilm va fan». 2025. – 1128 b.
22. Qurbonov A.A., Dolimov R.T., Ileshov K.M., Ishbayev X.D. Oʻzbekiston magmatik togʻ jinslarining atlasi / Toshkent: Fan. 2024. -285 b.
23. Qurbonov A.A., Ishbayev X.D., Ileshov K.M. Ko‘hitang daykali majmuasining geologik-petrografik xususiyatlari (Hisor tizmasining Janubiy-G‘arbiy tarmoqlari) / Geologiya va mineral resurslar 2023, №5, B. 13-18.