OKSID FAZALARNI SELEKTIV ERITISH VA GERMANIYNI BOYITISH MAQSADIDA QO‘NG‘IR KO‘MIR KULINING XLORID KISLOTADAGI ERUVCHANLIGINI TERMODINAMIK BAHOLASH
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Mazkur tadqiqotda “Angren issiqlik elektr stansiyasi” AJ qo‘ng‘ir ko‘mir kulining xlorid kislotadagi eruvchanlik xususiyatlari termodinamik tahlil asosida o‘rganildi. Reaksiyalar uchun Gibbs erkin energiyasi va entalpiya qiymatlari hisoblanib, haroratning ortishi bilan oksidlarning eritmadagi barqarorligi va faolligi baholandi. Natijalar CaO, MgO, Fe₂O₃, MnO, PbO, ZnO va CuO kabi oksidlarning HCl muhitida eruvchanligini va eritmaga o‘tishini, Al₂O₃, TiO₂, ZrO₂, Nb₂O₅, MoO₃, WO₃ hamda GeO₂ kabi oksidlarning esa refrakter xususiyatga ega bo‘lib, asosan qattiq qoldiqda saqlanishini ko‘rsatdi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, kulning 23,18 % qismi eritmaga o‘tishi, 76,82 % qismi esa qattiq fazada qolishi mumkin. Qattiq fazada, xususan, GeO₂ ning to‘planishi germaniyni keyingi yuqori haroratli qayta ishlash bosqichida ajratib olish uchun qulay sharoit yaratadi. Olingan natijalar ko‘mir kulini xlorid kislotada bosqichma-bosqich selektiv eritish orqali germaniyni konsentrlash va qimmatli metallarni texnogen chiqindilardan ajratib olish texnologiyasini ishlab chiqish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Arroyo, F., & Fernández-Pereira, C. (2008). Hydrometallurgical recovery of germanium from coal gasification fly ash: Solvent extraction method. Industrial & Engineering Chemistry Research, 47(9), 3186–3191. https://doi.org/10.1021/ie7016948 DOI: https://doi.org/10.1021/ie7016948
[2] Rudnik, E. (2025). Challenges and opportunities in hydrometallurgical recovery of germanium from coal by-products. Molecules, 30(8), 1695. https://doi.org/10.3390/molecules30081695 DOI: https://doi.org/10.3390/molecules30081695
[3] Xu, D., Chen, Y. W., Guo, H., Liu, H. Q., Xue, Y. D., Zhang, W. F., & Sun, Y. C. (2013). Review of germanium recovery technologies from coal. Applied Mechanics and Materials, 423–426, 565–573. https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/AMM.423-426.565 DOI: https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/AMM.423-426.565
[4] Stadnichenko, T. M. (1953). Concentration of germanium in the ash of American coals. U.S. Geological Survey. DOI: https://doi.org/10.3133/cir272
[5] Yang, R. va boshqalar. Siz bergan ma’lumotda maqolaning to‘liq bibliografik ma’lumotlari yetarli emas. Qidiruvda aynan shu mavzuga mos ish “Extraction of Germanium from Low-Grade Germanium-Bearing Lignite by Reductive Volatilization” nomi bilan uchradi, lekin siz bergan mualliflar va jurnal ma’lumotlari bilan to‘liq mosligini ishonchli tasdiqlab bo‘lmadi. Shuning uchun APA 7 ko‘rinishida to‘liq ma’lumotni taxminan to‘ldirmayman.
[6] You, J. va boshqalar. (2025). Co-extraction and enrichment of Ge, Sb and As from coal fly ash. — Siz bergan “Journal Name” haqiqiy jurnal nomi emas. Qidiruvda 2025-yilgi mos ish “Co-extraction and enrichment of Ge, Sb and As from coal measure germanium-containing dust by reductive volatilization” nomi bilan Separation and Purification Technology, 376, 134156 sifatida topildi. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2025.134156 DOI: https://doi.org/10.1016/j.seppur.2025.134156
[7] Bo, W., Wu, J., Miao, Z., & Wan, K. (2024). Germanium extraction from lignite using gravity separation combined with low-temperature sintering and chlorinated distillation. Separation and Purification Technology, 329, 125215. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2023.125215 DOI: https://doi.org/10.1016/j.seppur.2023.125215