OKSID FAZALARNI SELEKTIV ERITISH VA GERMANIYNI BOYITISH MAQSADIDA QO‘NG‘IR KO‘MIR KULINING XLORID KISLOTADAGI ERUVCHANLIGINI TERMODINAMIK BAHOLASH

Maqolaning Asosiy Qismi

Xasanov, A.S.
Karshiboyev, S.B.
https://orcid.org/0009-0004-8097-0804
Kayirbayev, I.B.
Yormatov, D.A.

Annotatsiya

Mazkur tadqiqotda “Angren issiqlik elektr stansiyasi” AJ qo‘ng‘ir ko‘mir kulining xlorid kislotadagi eruvchanlik xususiyatlari termodinamik tahlil asosida o‘rganildi. Reaksiyalar uchun Gibbs erkin energiyasi va entalpiya qiymatlari hisoblanib, haroratning ortishi bilan oksidlarning eritmadagi barqarorligi va faolligi baholandi. Natijalar CaO, MgO, Fe₂O₃, MnO, PbO, ZnO va CuO kabi oksidlarning HCl muhitida eruvchanligini va eritmaga o‘tishini, Al₂O₃, TiO₂, ZrO₂, Nb₂O₅, MoO₃, WO₃ hamda GeO₂ kabi oksidlarning esa refrakter xususiyatga ega bo‘lib, asosan qattiq qoldiqda saqlanishini ko‘rsatdi. Hisob-kitoblarga ko‘ra, kulning 23,18 % qismi eritmaga o‘tishi, 76,82 % qismi esa qattiq fazada qolishi mumkin. Qattiq fazada, xususan, GeO₂ ning to‘planishi germaniyni keyingi yuqori haroratli qayta ishlash bosqichida ajratib olish uchun qulay sharoit yaratadi. Olingan natijalar ko‘mir kulini xlorid kislotada bosqichma-bosqich selektiv eritish orqali germaniyni konsentrlash va qimmatli metallarni texnogen chiqindilardan ajratib olish texnologiyasini ishlab chiqish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Yuklab olishlar

Yuklab olish ma’lumotlari hali mavjud emas.

Maqola Tafsilotlari

Bo‘lim

Kon-metallurgiya va ishlab chiqarish sanoati

Muallif biografiyalari

Xasanov, A.S., “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJ

Texnika fanlari doktori (DSc), professor, “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJ, Olmaliq, O‘zbekiston

Karshiboyev, S.B., Olmaliq davlat texnika instituti

Texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent, Olmaliq davlat texnika instituti, “Metallurgiya” kafedrasi, Olmaliq, O‘zbekiston

Kayirbayev, I.B., Olmaliq davlat texnika instituti

Tayanch doktorant, Olmaliq davlat texnika instituti, “Konchilik ishi” kafedrasi, Olmaliq, O‘zbekiston

Yormatov, D.A., Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti

Assistent, Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti, “Neft-gaz va konchilik ishi” kafedrasi, Termiz, O‘zbekiston

Iqtibos keltirish tartibi

Xasanov, A. S., Karshiboyev, S. B., Kayirbayev, I. B., & Yormatov, D. A. (2026). OKSID FAZALARNI SELEKTIV ERITISH VA GERMANIYNI BOYITISH MAQSADIDA QO‘NG‘IR KO‘MIR KULINING XLORID KISLOTADAGI ERUVCHANLIGINI TERMODINAMIK BAHOLASH. Sanoatda Raqamli Texnologiyalar, 4(3-1), 27-33. https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.4.3-1.2026.3

Adabiyotlar ro‘yxati

[1] Arroyo, F., & Fernández-Pereira, C. (2008). Hydrometallurgical recovery of germanium from coal gasification fly ash: Solvent extraction method. Industrial & Engineering Chemistry Research, 47(9), 3186–3191. https://doi.org/10.1021/ie7016948 DOI: https://doi.org/10.1021/ie7016948

[2] Rudnik, E. (2025). Challenges and opportunities in hydrometallurgical recovery of germanium from coal by-products. Molecules, 30(8), 1695. https://doi.org/10.3390/molecules30081695 DOI: https://doi.org/10.3390/molecules30081695

[3] Xu, D., Chen, Y. W., Guo, H., Liu, H. Q., Xue, Y. D., Zhang, W. F., & Sun, Y. C. (2013). Review of germanium recovery technologies from coal. Applied Mechanics and Materials, 423–426, 565–573. https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/AMM.423-426.565 DOI: https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/AMM.423-426.565

[4] Stadnichenko, T. M. (1953). Concentration of germanium in the ash of American coals. U.S. Geological Survey. DOI: https://doi.org/10.3133/cir272

[5] Yang, R. va boshqalar. Siz bergan ma’lumotda maqolaning to‘liq bibliografik ma’lumotlari yetarli emas. Qidiruvda aynan shu mavzuga mos ish “Extraction of Germanium from Low-Grade Germanium-Bearing Lignite by Reductive Volatilization” nomi bilan uchradi, lekin siz bergan mualliflar va jurnal ma’lumotlari bilan to‘liq mosligini ishonchli tasdiqlab bo‘lmadi. Shuning uchun APA 7 ko‘rinishida to‘liq ma’lumotni taxminan to‘ldirmayman.

[6] You, J. va boshqalar. (2025). Co-extraction and enrichment of Ge, Sb and As from coal fly ash. — Siz bergan “Journal Name” haqiqiy jurnal nomi emas. Qidiruvda 2025-yilgi mos ish “Co-extraction and enrichment of Ge, Sb and As from coal measure germanium-containing dust by reductive volatilization” nomi bilan Separation and Purification Technology, 376, 134156 sifatida topildi. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2025.134156 DOI: https://doi.org/10.1016/j.seppur.2025.134156

[7] Bo, W., Wu, J., Miao, Z., & Wan, K. (2024). Germanium extraction from lignite using gravity separation combined with low-temperature sintering and chlorinated distillation. Separation and Purification Technology, 329, 125215. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2023.125215 DOI: https://doi.org/10.1016/j.seppur.2023.125215

Xuddi shu muallif (lar) ning eng ko'p o'qilgan maqolalari