DUNYO MIS RUDASI ZAXIRALARI TARKIBIDA OKSIDLANGAN RUDALARNING O‘RNI VA ULARNI QAYTA ISHLASHNING ZAMONAVIY TEXNOLOGIK YECHIMLARI TAHLILI
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Global miqyosda misga boʻlgan talabning ortishi oksidlangan va aralash mis rudalarini samarali qayta ishlash texnologiyalarini takomillashtirishni taqozo etmoqda. Mazkur tadqiqotning maqsadi dunyo mis rudasi zaxiralari tarkibida oksidlangan rudalarning oʻrnini aniqlash, jahonning yirik porfir mis konlarida qoʻllanilayotgan zamonaviy qayta ishlash texnologiyalarini qiyosiy tahlil qilish hamda Qalmoqir koni sharoitida ularni qoʻllash istiqbollarini baholashdan iborat. Tadqiqotda tizimli adabiyotlar tahlili, qiyosiy tahlil va analitik-sintetik yondashuv usullaridan foydalanildi. Oʻtkazilgan tahlillar natijasida Qalmoqir koni oksidlangan rudalarining mineralogik tarkibi jahonning yirik porfir mis konlariga oʻxshashligi, biroq rudada oltin va kumushning sanoat ahamiyatiga ega miqdorda mavjudligi hamda misning asosiy qismi oksidlangan minerallar tarkibida uchrashi aniqlanib, xorijiy texnologiyalarni bevosita qoʻllash emas, balki ularni mahalliy geologik va mineralogik sharoitlarga moslashtirish zarurligi asoslandi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] International Copper Study Group. (2025). The world copper factbook 2025 (pp. 6–7). International Copper Study Group.
[2] U.S. Geological Survey. (2021). Assessment of undiscovered copper resources of the world, 2015 (Scientific Investigations Report 2018–5160, Version 1.2). https://www.usgs.gov/media/images/blister-copper-sample
[3] Elchiyeva, M. D., Xoliqulov, D. B., Boltayev, O. N., & Niyazmetov, B. E. (2025). Oksidlangan mis rudasi tarkibidagi minerallarning qayta ishlash texnologiyasini tanlashdagi ahamiyati. Sanoatda Raqamli Texnologiyalar, 3(3), 34–41. https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.3.3.2025.11 DOI: https://doi.org/10.70769/3030-3214.SRT.3.3.2025.11
[4] Kholikulov, D., Khojiev, Sh., Khaydaraliev, Kh., Boltayev, O., Khujayev, T., Abdiev, O., & Yusupov, A. (2025). Application of ozone for the treatment of process solutions and wastewater in copper production. International Journal of Mechatronics and Applied Mechanics, 19(1), 193–197.
[5] Kholiqulov, D. B., Boltayev, O. N., & Khaydaraliyev, Kh. R. (2020). Mis ishlab chiqarish texnologik eritmalaridan metallarni choʻktiruvchi reagentlar yordamida ajratish. International Journal of Advanced Technology and Natural Sciences, 1(2), 36–45.
[6] Toshkodirova, R. E., Kenzhayeva, S. A., & Uchkunov, A. T. (2026). Optimizatsiya parametrov protsessa ekstraktsii pri izvlechenii ionov tyazhelykh metallov iz rastvorov posle biookisleniya. International Journal of Scientific Bulletin, 3(1), 24–29.
[7] International Copper Study Group. (2025). Copper factbook 2025. International Copper Study Group. https://icsg.org/copper-factbook/
[8] León, F., Martínez, Y., Bazán, C., et al. (2025). A systematic review of copper heap leaching: Key operational variables, green reagents and sustainable engineering strategies. Processes, 13(5), 1513. https://doi.org/10.3390/pr13051513 DOI: https://doi.org/10.3390/pr13051513
[9] Watling, H. R. (2006). The bioleaching of sulphide minerals with emphasis on copper sulphides—A review. Hydrometallurgy, 84(1–2), 81–108. DOI: https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2006.05.001
[10]Toro, N., Jeldres, R. I., Robles, P., & Jeldres, M. (2021). Copper heap leaching: A review. Metals, 11(10), 1539. https://doi.org/10.3390/met11101539 DOI: https://doi.org/10.3390/met11101539
[11]Saldaña, M., Quezada, V., & Valencia, P. (2022). Copper mineral leaching mathematical models—A review. Minerals, 12(3), 321. https://doi.org/10.3390/min12030321 DOI: https://doi.org/10.3390/min12030321
[12]Sole, K. C., & Cole, P. M. (2002). Solvent extraction in the hydrometallurgical processing and purification of metals. Journal of the Southern African Institute of Mining and Metallurgy, 102(8), 451–456.
[13]Kordosky, G. A. (2002). Copper recovery using leach/solvent extraction/electrowinning technology: Forty years of innovation. JOM, 54(8), 34–39.
[14]Bartlett, R. W. (1998). Solution mining: Leaching and fluid recovery of materials. Gordon and Breach Science Publishers.
[15]Habashi, F. (1999). Textbook of hydrometallurgy. Métallurgie Extractive Québec.
[16]Marsden, J., & House, I. (2006). The chemistry of gold extraction (2nd ed.). Society for Mining, Metallurgy and Exploration (SME).