FUZZY MANTIG‘I ASOSIDA PO‘LAT ERITISH TEXNOLOGIK JARAYONI INTENSIVLIGINI OSHIRISH
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Ushbu maqolada 30 tonnalik elektrda po‘lat eritish pechida (DSP-30) yuz beradigan murakkab va noaniq texnologik jarayonlarni boshqarishda fuzzy mantiq tizimining qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Tadqiqotlar natijasida aniqlandiki, eritish jarayonining 80 foizi (42 daqiqa) elektr yoy yordamida amalga oshiriladi. An’anaviy boshqaruv tizimlarida elektr yoy toki 17 kA dan keskin oshib yoki kamayib ketishi natijasida ishlab chiqarish to‘xtab qolish holatlari aniqlangan. Shu sababli, maqolada Fuzzy tizimi orqali elektr yoy toki, kuchlanishning Gauss funksiyalari asosida fuzzifikatsiya qilingan. Elektr yoy tokining 17–38 kA, kuchlanishning -6% dan +8% gacha bo‘lgan kritik chegaralari asosida lingvistik toifalar ishlab chiqilgan. Mamdani algoritmi asosida 17–20 daqiqalik eritish davrida elektrodlarning optimal boshqaruvi ta'minlanib, energiya tejamkorligi, elektrod sarfi kamayishi va mahsulot unumdorligi oshishi kabi natijalarga erishilgan. Tadqiqot natijalari Fuzzy boshqaruv tizimining an’anaviy tizimlarga integratsiya qilinishi orqali po‘lat eritish texnologik jarayonining samarali boshqaruvni ta’minlashi asosida texnologik jarayon intensivligini oshirishiq aniqlangan.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Paranchuk Y., Shabatura Y., Kuznyetsov O. The electrodes positioning control system for the electric arc furnace based on fuzzy logic. In: Proceedings of the IEEE International Conference on Modern Electrical and Energy Systems, Kremenchuk, Ukraine, 21–24 September 2021, pp. 1–5. DOI: https://doi.org/10.1109/MEES52427.2021.9598585
2. Moghadasian M., Al-Nasser E. Modelling and control of electrode system for an electric arc furnace. In: 2nd International Conference on Research in Science, Engineering and Technology (ICRSET-2014), Dubai, UAE, March 21–22, 2014. Available at: http://dx.doi.org/10.15242/IIE.E0314558. DOI: https://doi.org/10.15242/IIE.E0314558
3. Rakhmonov I.U., Ushakov V.Ya., Najimova A.M., Obidov K.K., Suleymanov S.R. Mathematical modeling for minimizing electricity consumption in industrial enterprises with continuous production. Bulletin of the Tomsk Polytechnic University. Geo Assets Engineering, 2024, vol. 335, no. 4, pp. 43–51. (In Russ.) DOI: 10.18799/24131830/2024/4/4423 DOI: https://doi.org/10.18799/24131830/2024/4/4423
4. Wang L.-X., Mendel J.M. Back-propagation fuzzy system as nonlinear dynamic system identifiers. In: Proceedings of the IEEE International Conference on Fuzzy Systems, San Diego, CA, USA, 8–12 March 1992, pp. 1409–1418 DOI: https://doi.org/10.1109/FUZZY.1992.258711
5. Rakhmonov I.U., Ushakov V.Ya., Niyozov N.N., Kurbonov N.N. Forecasting electricity consumption by LSTM neural network. Bulletin of the Tomsk Polytechnic University. Geo Assets Engineering, 2023, vol. 334, no. 12, pp. 125–133. (In Russ.) DOI: 10.18799/24131830/2023/12/4407 Maslov D.V. Study of mechanical processes during electrode impact with scrap. In: Science. Technologies. Innovations: Proceedings of the All-Russian Scientific Conference of Young Scientists, in 10 parts, part 6. Novosibirsk: NSTU Publishing House, 2013, pp. 18–22. (In Russ.). DOI: https://doi.org/10.18799/24131830/2023/12/4407
6. Napoles-Baez Y., Gonzalez-Yero G., Martínez R., Valeriano Y., Nuñez-Alvarez J.R., Llosas-Albuerne Y. Modeling and control of the hydraulic actuator in a ladle furnace. Heliyon, 2022, vol. 8, e11857. DOI: https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e11857 DOI: https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e11857
7. Nikolaev A.A., Tulupov P.G., Astashova G.V. The comparative analysis of electrode control systems of electric arc furnaces and ladle furnaces. In: 2nd International Conference on Industrial Engineering, Applications, and Manufacturing. ICIEAM-2016, 2016, pp. 1–7. DOI: https://doi.org/10.1109/ICIEAM.2016.7910888
8. Liu Y.-J., Chang G.W., Hong R.-C. Curve-fitting-based method for modeling voltage-current characteristic of an AC electric arc furnace. Electric Power Systems Research, 2010, vol. 80, no. 7, pp. 807–814. DOI: https://doi.org/10.1016/j.epsr.2009.10.015
9. Ghiormez L., Prostean O. Electric arc current control for an electric arc furnace based on fuzzy logic. In: Proceedings of the IEEE 10th Jubilee International Symposium on Applied Computational Intelligence and Informatics, Timisoara, Romania, 21–23 May 2015, pp. 359–364. DOI: https://doi.org/10.1109/SACI.2015.7208229
10. Maslov D.V. Determination of key parameters affecting the integrity of electrode columns in arc furnaces. Elektrotekhnika, 2013, no. 8, pp. 43–47. (In Russ.) DOI: https://doi.org/10.3103/S1068371213080099