KON MASHINALARINING ICHKI YONUV DVIGATELLARI UCHUN SO‘RILUVCHI HAVONI TOZALASH SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Maqola Yon paneli
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Ochiq kon ishlari sharoitida ichki yonuv dvigatellari yuqori konsentratsiyadagi abraziv chang muhitida ishlaydi, bu esa silindr-porshen guruhining jadal yedirilishiga, dvigatel quvvatining pasayishiga, yoqilg‘i sarfining ortishiga hamda dvigatel resursining qisqarishiga olib keladi. Mazkur maqolada so‘rish havosi tarkibidagi chang zarrachalarining dispers tarkibi va konsentratsiyasining dvigatelning asosiy birikmalari ya’ni silindr – porshen – halqa holatiga, moy plyonkasi parametrlariga hamda kuch qurilmasining ekspluatatsion ko‘rsatkichlariga ta’sir komplekslari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘lchami 5–20 mkm bo‘lgan zarrachalar eng katta xavf tug‘dirib, tezlashgan abraziv yedirilish hamda yonish kamerasining germetikligi yomonlashishiga sabab bo‘lishi aniqlangan. Nazariy va ekspluatatsion ma’lumotlar asosida kirish havosini tozalash samaradorligini oshirish zarurati ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
Ishda ko‘p bosqichli kombinatsiyalashgan havo filtri konstruksiyasi ishlab chiqilib taklif etilgan bo‘lib, u multitsiklonli dastlabki tozalash, ikki bosqichli elektrostatik filtr hamda standart filtrlovchi element orqali yakuniy tozalash jarayonlarini o‘z ichiga oladi. Taklif etilgan tizim 0,1–20 mkm o‘lchamdagi zarrachalarni past aerodinamik qarshilik sharoitida ushlab qolishni ta’minlab, umumiy tozalash samaradorligini 95% gacha oshiradi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim
Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Teng, G., Shi, G., & Zhu, J. (2022). Influence of pleated filter geometry on pressure drop during dust loading: Experimental and modeling study. Scientific Reports, 12, 20331. https://doi.org/10.1038/s41598-022-20331 DOI: https://doi.org/10.1038/s41598-022-24838-7
[2] Allam, S., & Mimi Elsaid, A. (2020). Factors affecting fuel economy in vehicles and optimization criteria for pleated air filter design to improve internal combustion diesel engine performance: Experimental and CFD approaches. Separation and Purification Technology, 241, 116680. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2020.116680 DOI: https://doi.org/10.1016/j.seppur.2020.116680
[3] Dziubak, T. (2024). Experimental testing of filter materials for two-stage air intake systems of internal combustion engines. Energies, 17(11), 2462. https://doi.org/10.3390/en17112462 DOI: https://doi.org/10.3390/en17112462
[4] Kayumov, U. E., & Pardaeva, Sh. S. (2025). BELAZ kon samosvallarida ichki yonuv dvigatellari ishlashiga changning ta’siri. Universum: Tekhnicheskie Nauki, 2(8), 64–69.
[5] Donaldson Company. (n.d.). Air cleaners, service parts and accessories for engines. https://www.donaldson.com/content/dam/donaldson/engine-hydraulics-bulk/catalogs/air-intake/emea/f116005/Air-Intake-Product-Guide.pdf
[6] Seok, J., Chun, K. M., Song, S., & Lee, S. (2015). Filtration behavior of metal fiber filters as a function of pore size and fiber diameter. Journal of Aerosol Science, 81, 47–61. https://doi.org/10.1016/j.jaerosci.2014.11.006 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jaerosci.2014.11.008
[7] Sun, Z., Liang, Y., He, W., Jiang, F., Song, Q., Tang, M., & Wang, J. (2019). Filtration efficiency and loading capacity of nanostructured composite filter media for applications under high soot concentration conditions. Separation and Purification Technology, 221, 175–182. https://doi.org/10.1016/j.seppur.2019.03.049 DOI: https://doi.org/10.1016/j.seppur.2019.03.087
[8] Kayumov, U. E., Pardaeva, S. S., & Akhmedov, A. S. (2025). Ochiq kon sharoitida ishlayotgan BELAZ samosvallarida dizel yoqilg‘isi sarfining ortishiga olib keluvchi texnologik va ekspluatatsion omillarning kompleks tahlili. Modern Education and Development, 26(5), 154–158.
[9] Pardaeva, S., Kayumov, U., & Kaxxarov, O. (2025). Karyer sharoitida ishlayotgan BELAZ samosvallarida dizel yoqilg‘isi sarfining ortishiga ta’sir etuvchi omillar tahlili. Namangan Muhandislik-Texnologiya Instituti Ilmiy-Texnik Jurnali, 10(1), 237–243.