KON HUDUDLARIDA YER YUZASI DEFORMATSIYALARINI InSAR USULLARI BILAN MONITORING QILISHNING QIYOSIY TAHLILI
Maqolaning Asosiy Qismi
Annotatsiya
Kon hududlarida yer yuzasi deformatsiyalarini aniqlash va talqin qilishda interferometrik sintetik aperturali radar usullarining imkoniyatlari qiyosiy baholandi. Tadqiqot taqdim etilgan oltita tasvir, beshta amaliy misol guruhi va tekshirilgan ilmiy adabiyotlar tahliliga asoslandi. Berezniki kaliy tuzi koni va Lost Hills neft koni asosiy texnogen obyektlar sifatida, Bam zilzilasi, Rim shahar muhiti hamda Alyaska vulqonlari esa metodik qiyoslash uchun o‘rganildi. D-InSAR, doimiy sochuvchi nuqtalar interferometriyasi va kichik bazisli interferogrammalar vaqt qatorlari kuzatuv geometriyasi, kogerentlik, vaqt bo‘yicha qamrov va tekshirish talablari asosida solishtirildi. Faza–siljish bog‘lanishi va gorizontal harakatni e’tiborsiz qoldirish ta’siri bo‘yicha qayta hisoblanadigan analitik diagrammalar tuzildi. Shartli 56,6 va 236 mm to‘lqin uzunliklari uchun bir to‘liq faza sikli mos ravishda 28,3 va 118 mm radar yo‘nalishidagi siljishga tengligi hisoblandi. Qarash yo‘nalishidagi 5 mm gorizontal siljish vertikal harakat sifatida talqin qilinganda, 35° tushish burchagida 3,50 mm sistematik og‘ish yuzaga kelishi ko‘rsatildi. Tasvirlarni tekshirish ayrim sarlavhalar va obyekt nomlari orasida nomuvofiqlik mavjudligini aniqladi. Natijalar kon monitoringida radar yo‘nalishidagi siljishni vertikal cho‘kishdan ajratish, atmosfera va kogerentlik ta’sirini baholash hamda InSAR kuzatuvlarini GNSS va nivelirlash bilan tekshirish zarurligini asoslaydi. Hisobiy diagrammalar yangi dala o‘lchovlari yoki kon uchun tayyor xavf chegaralari sifatida talqin qilinmaydi.
Yuklab olishlar
Maqola Tafsilotlari
Bo‘lim

Ushbu asar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi asosida litsenziyalangan.
Ommaviy Litsenziya Shartlari
(Ochiq jurnal tizimlari (OJS) uchun)
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga muvofiq quyidagi shartlar taqdim etiladi:
-
Mualliflik huquqi:
Chop etilgan maqolaning mualliflik huquqi muallif(lar)ga tegishli bo‘lib qoladi. Shu bilan birga, maqola OJS platformasida chop etilgandan so‘ng, uning kontenti Creative Commons (CC BY) litsenziyasi asosida tarqatiladi. -
Litsenziya turi:
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) litsenziyasi asosida tarqatiladi. Bu shuni anglatadiki, foydalanuvchilar ushbu maqolani quyidagi shartlarda qayta ishlatishlari, bo‘lishishlari va qayta ishlashlari mumkin:- Nusxa ko‘chirish va tarqatish: Maqola matni yoki uning qismlari nusxasi erkin tarqatilishi mumkin.
- Iqtibos keltirish va tahlil qilish: Maqoladan qismlar iqtibos sifatida foydalanilishi mumkin.
- Erkin foydalanish: Tadqiqot va o‘quv jarayonlari uchun maqoladan erkin foydalanish huquqi mavjud.
- Muallifga havola qilish: Foydalanuvchilar maqola muallifini to‘g‘ri ko‘rsatishi va asl manbaga havola berishi lozim.
-
Kommersiyaviy foydalanish:
Ushbu maqoladan tijorat maqsadlarida foydalanishga ruxsat beriladi, ammo mualliflik va manbaga havola majburiy hisoblanadi. -
Hujjatni o‘zgartirish:
Maqolaning matni yoki mazmunini o‘zgartirish, uni qayta ishlash mumkin, lekin har qanday o‘zgarishlar mualliflikka salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak. -
Mas’uliyat cheklovi:
Muallif(lar) maqola tarkibidagi ma’lumotlarning to‘g‘riligiga javobgar bo‘lib, platforma tahririyati mazkur ma’lumotlardan foydalanish natijasida kelib chiqadigan har qanday zarar uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olmaydi. -
Ommaviy foydalanish majburiyatlari:
Ushbu maqola mazmuni faqat qonuniy va axloqiy talablar asosida ishlatilishi kerak. Noqonuniy foydalanish qat’iyan man etiladi.
Izoh:
Mazkur litsenziya shartlari mualliflar va foydalanuvchilar o‘rtasida ochiq va shaffof foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Bu shartlarni qabul qilish orqali, siz maqola mazmunini Creative Commons litsenziyasiga muvofiq qayta ishlash va tarqatishga rozilik bildirasiz.
Havola: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
Iqtibos keltirish tartibi
Adabiyotlar ro‘yxati
[1] Bekaert, D. P. S., Walters, R. J., Wright, T. J., Hooper, A. J., & Parker, D. J. (2015). Statistical comparison of InSAR tropospheric correction techniques. Remote Sensing of Environment, 170, 40–47. https://doi.org/10.1016/j.rse.2015.08.035 DOI: https://doi.org/10.1016/j.rse.2015.08.035
[2] Berardino, P., Fornaro, G., Lanari, R., & Sansosti, E. (2002). A new algorithm for surface deformation monitoring based on small baseline differential SAR interferograms. IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing, 40(11), 2375–2383. https://doi.org/10.1109/TGRS.2002.803792 DOI: https://doi.org/10.1109/TGRS.2002.803792
[3] Crosetto, M., Monserrat, O., Cuevas-González, M., Devanthéry, N., & Crippa, B. (2016). Persistent scatterer interferometry: A review. ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote Sensing, 115, 78–89. https://doi.org/10.1016/j.isprsjprs.2015.10.011 DOI: https://doi.org/10.1016/j.isprsjprs.2015.10.011
[4] Ferretti, A., Prati, C., & Rocca, F. (2001). Permanent scatterers in SAR interferometry. IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing, 39(1), 8–20. https://doi.org/10.1109/36.898661 DOI: https://doi.org/10.1109/36.898661
[5] Fielding, E. J., Blom, R. G., & Goldstein, R. M. (1998). Rapid subsidence over oil fields measured by SAR interferometry. Geophysical Research Letters, 25(17), 3215–3218. https://doi.org/10.1029/98GL52260 DOI: https://doi.org/10.1029/98GL52260
[6] Funning, G. J., Parsons, B., Wright, T. J., Jackson, J. A., & Fielding, E. J. (2005). Surface displacements and source parameters of the 2003 Bam (Iran) earthquake from Envisat advanced synthetic aperture radar imagery. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 110(B9), Article B09406. https://doi.org/10.1029/2004JB003338 DOI: https://doi.org/10.1029/2004JB003338
[7] Gabriel, A. K., Goldstein, R. M., & Zebker, H. A. (1989). Mapping small elevation changes over large areas: Differential radar interferometry. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 94(B7), 9183–9191. https://doi.org/10.1029/JB094iB07p09183 DOI: https://doi.org/10.1029/JB094iB07p09183
[8] Hanssen, R. F. (2001). Radar interferometry: Data interpretation and error analysis. Springer. https://doi.org/10.1007/0-306-47633-9 DOI: https://doi.org/10.1007/0-306-47633-9
[9] Hooper, A., Zebker, H., Segall, P., & Kampes, B. (2004). A new method for measuring deformation on volcanoes and other natural terrains using InSAR persistent scatterers. Geophysical Research Letters, 31(23), Article L23611. https://doi.org/10.1029/2004GL021737 DOI: https://doi.org/10.1029/2004GL021737
[10] Lu, Z., & Dzurisin, D. (2014). InSAR imaging of Aleutian volcanoes: Monitoring a volcanic arc from space. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-00348-6 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-642-00348-6
[11] Massonnet, D., & Feigl, K. L. (1998). Radar interferometry and its application to changes in the Earth's surface. Reviews of Geophysics, 36(4), 441–500. https://doi.org/10.1029/97RG03139 DOI: https://doi.org/10.1029/97RG03139
[12] Massonnet, D., Rossi, M., Carmona, C., Adragna, F., Peltzer, G., Feigl, K., & Rabaute, T. (1993). The displacement field of the Landers earthquake mapped by radar interferometry. Nature, 364(6433), 138–142. https://doi.org/10.1038/364138a0 DOI: https://doi.org/10.1038/364138a0
[13] Rosen, P. A., Hensley, S., Joughin, I. R., Li, F. K., Madsen, S. N., Rodriguez, E., & Goldstein, R. M. (2000). Synthetic aperture radar interferometry. Proceedings of the IEEE, 88(3), 333–382. https://doi.org/10.1109/5.838084 DOI: https://doi.org/10.1109/5.838084
[14] Samsonov, S., & Baryakh, A. (2020). Estimation of deformation intensity above a flooded potash mine near Berezniki (Perm Krai, Russia) with SAR interferometry. Remote Sensing, 12(19), Article 3215. https://doi.org/10.3390/rs12193215 DOI: https://doi.org/10.3390/rs12193215
[15] Stramondo, S., Bozzano, F., Marra, F., Wegmuller, U., Cinti, F. R., Moro, M., & Saroli, M. (2008). Subsidence induced by urbanisation in the city of Rome detected by advanced InSAR technique and geotechnical investigations. Remote Sensing of Environment, 112(6), 3160–3172. https://doi.org/10.1016/j.rse.2008.03.008 DOI: https://doi.org/10.1016/j.rse.2008.03.008
[16] Werner, C., Strozzi, T., & Wegmüller, U. (n.d.). Deformation time-series of the Lost-Hills oil field using a multi-baseline interferometric SAR inversion algorithm with finite-difference smoothing constraints [Poster]. GAMMA Remote Sensing. https://www.gamma-rs.ch/uploads/media/2012-1_Multi-Baseline_Time-Series.pdf
[17] Zebker, H. A., & Villasenor, J. (1992). Decorrelation in interferometric radar echoes. IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing, 30(5), 950–959. https://doi.org/10.1109/36.175330 DOI: https://doi.org/10.1109/36.175330